Medeni Kanuna Göre mi Miras Vereceğiz?
प्रश्न का विवरण
"Hocam Selamünaleyküm. Miras ile ilgili bir kaç sorum olacaktı:1) Babaannem 20 yıl önce evlendiği üvey dedem vefat etti. Üvey dedemin 1 kız, 1 erkek çocuğu var. Bu durumda babaanneme mirastan ne kadar pay düşer?2) Miras payını medeni kanunun belirlediği hükümlere göre tatbik edildiğinde. Şeriatta muhalif bir sonuç ortaya çıkarsa medeni hüküm yerine getirildikten sonra şeriata göre hareket etmemiz gerekir mi? (Tabi ki Şeriat bizim kanunumuzdur, ama maalesef müftülüğe sorduğumuzda medeni kanuna göre hüküm veriyoruz dediler.) Yani medeni kanuna göre eksik alınırsa şeriatta daha fazla verdiği takdir de kalanı almak hakkımız mıdır? Yada tam tersi fazla aldığımızı geri vermek gibi? Cevaplarsanız çok mutlu olacağım. Allah Razı Olsun, Selametle."
Açıklama
Değerli Müslüman, miras paylaşımı hem İslam hukukuna (şeriat) hem de Türkiye'de uygulanan Medeni Kanun'a göre düzenlenmektedir. Ancak İslam'da mirasın payları Kur'an ve sünnetle belirlenmiş olup, Medeni Kanun’un bazı hükümleri şeriatla tam olarak örtüşmeyebilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre miras payları Kur'an-ı Kerim'de açıkça belirtilmiştir ve bu paylar esas alınır. Üvey eşin miras hakkı ise şeriatta sınırlıdır; üvey eşin mirastan pay alması ancak belirli şartlarda mümkündür. Babaannenizin durumu ise üvey eş olarak miras payı alıp almaması açısından önemlidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de miras payları net olarak belirtilmiştir:
"Allah size çocuklarınız hakkında, erkek için iki dişinin payı kadar pay vermenizi emreder. Eğer çocuklarınızdan yalnız kızlar varsa, iki veya daha fazla ise onların payı üçte ikidir..." (Nisa Suresi, 11)
"Eşlerinizden, eğer onlar size mirasçı olurlarsa, onlara da miras paylarını verin." (Nisa Suresi, 12)
Üvey eşin miras hakkı konusunda ise Hanefi mezhebine göre, üvey eş mirasçı değildir; ancak vasiyet veya hediyelerle hak kazanabilir.
Detaylı Açıklama
1) Babaanneniz üvey eş olarak mirasçı sayılmaz. Üvey eşin miras hakkı, Kur'an ve hadislerde açıkça belirtilmemiştir. Hanefi fıkhına göre, üvey eş mirasçı değildir; ancak vefat eden kişi vasiyet yoluyla ona bir şey bırakabilir. Eğer vasiyet yoksa, üvey eş mirastan pay alamaz. Üvey dedenizin çocukları (babaannenizin üvey çocukları) mirasçı olur ve paylarını alırlar.
2) Türkiye'de Medeni Kanun uygulanmakta ve mahkemeler bu kanuna göre karar vermektedir. Ancak şeriat, Müslümanlar için bağlayıcıdır. Medeni Kanun ile şeriat arasında fark varsa, İslam hukukuna göre hareket etmek esastır. Eğer Medeni Kanun gereği miras payı eksik alınmışsa, şeriatın belirttiği pay kadar talep etmek mümkündür. Fazla alınmışsa ise fazlalık iade edilmelidir. Bu, İslam'ın adalet ve hakkaniyet prensiplerine uygundur.
Günümüzde müftülüklerin Medeni Kanun'a göre işlem yapması, devlet hukukunun zorunluluğudur ancak bireyler kendi aralarında şeriat hükümlerine göre miras paylaşımı yapabilirler. Bu konuda aile içi anlaşmalar ve vasiyetler önemlidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak üvey eşin miras hakkı yoktur. Ancak bazı mezhepler vasiyetle daha geniş haklar tanıyabilir. Medeni Kanun ise eşlere ve diğer mirasçılara farklı paylar verebilir. Bu nedenle ihtilaflar doğabilir.
Sonuç
Özetle, babaanneniz üvey eş olarak mirasçı değildir; miras payları Kur'an ve sünnete göre belirlenmelidir. Medeni Kanun ile şeriat arasında fark varsa, İslam hukuku esas alınmalı, eksik alınan paylar talep edilmeli, fazla alınanlar iade edilmelidir. Aile içinde şeriat hükümlerine uygun anlaşmalar yapmak en sağlıklı yoldur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
