Zekat İçin Hangi Ölçülere Dikkat Edilmelidir?
Sorunun Detayı
"Saygıdeğer hocam müsaadenizle zekat ile ilgili bir sualim olacak. Ben kamu kurumunda çalışıyorum. Kazandığım paradan tasarruf edip ev almak amacıyla bir miktar para biriktirmişim. Biriktirmiş olduğum parada ev almaya yetecek kadar değil. Kredi işine de haram olduğundan bulaşmamaya çalışıyorum. Bu yüzden ev alacak kadar param olmadığından ve paranın yastık altında yatmasından daha hayırlı olur diye eş dosta ihtiyaçlarını karşılamaları için borç olarak vermişim. Geri kalan kısmı ile de ticaret yapmak amacı ile bir mal alınmış durumda. Neticede nakit olarak param yok fakat alacağım var. Bu paraya zekat düşer mi? Aldığım mal için de zekat vermem garekiyor mu? Zekatı verirken zekat olduğunu belirtmemiz lazım mı ya da hayır kurumlarına bağış yapsak mesela Kimse yokmu derneği aracılığı ile somaliye ya da başka bir ülkeye kredi kartı ile yollayabilir miyiz? Öncelikle akrabalar gelir fakat şimdi somalide açlık çeken insanlar var. Onları tercih etsek mi yoksa akrabalar mı önce gelir. Biraz uzattım fakat konunun tam anlaşılması amacıyla bu kadar uzattım. Şimdiden hakkınızı helal edin. Allah razı olsun."
Açıklama
Zekat, İslam'ın beş şartından biridir ve belirli mal ve paranın üzerinden belirli şartlar gerçekleştiğinde verilmesi farzdır. Bu soruda, birikmiş para, borç verme ve ticaret malı üzerinden zekatın hükmü ile zekatın kime verilmesi gerektiği ele alınmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, birikmiş para ve ticaret malı üzerinden zekat verilmesi gerekir. Borç olarak verilen para ise, alacaklı tarafından henüz tahsil edilmemişse zekata tabi değildir. Zekat verirken zekat olduğunu belirtmek şart değildir ancak niyet önemlidir. Zekat, öncelikle fakirlere, sonra akrabalara ve ihtiyaç sahiplerine verilmelidir. Yardımların zekat mahiyetinde olması için İslam'ın şartlarına uygun olması gerekir.
Deliller
Zekatın farz oluşu Kur'an'da açıkça belirtilmiştir:
"Mallarınızda belirli bir miktar ve belirli bir süre geçtikten sonra zekat verin." (Bakara, 2/267)
Peygamber Efendimiz (sav) de zekatın mal üzerinden verilmesi gerektiğini belirtmiştir:
"Mallarınızda zekat vardır. Onu verin." (Buhari, Zekat 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, birikmiş paranızın zekata tabi olup olmadığına bakarken öncelikle o paranın sizin tasarrufunuzda ve tam olarak elinizde bulunup bulunmadığı önemlidir. Eğer borç olarak verdiğiniz para henüz geri alınmamışsa, bu para sizin malınız sayılmaz ve zekata tabi olmaz. Ancak alacağınız kesinleşmiş ve tahsil edilebilir durumdaysa zekat düşer.
Ticaret malı olarak aldığınız mallar ise zekata tabidir. Hanefi mezhebine göre ticaret mallarının üzerinden nisab miktarı (yaklaşık 85 gram altın değeri) ve bir yıl geçtikten sonra %2,5 oranında zekat verilmelidir.
Zekat verirken "bu zekattır" demek şart değildir; önemli olan niyettir. Zekat, ihtiyaç sahiplerine, fakirlere, borçlulara, yolda kalmışlara ve İslam'ın belirttiği diğer gruplara verilmelidir (Tevbe, 9/60).
Yardım yaparken akraba ve yakın çevre önceliklidir. Ancak çok zor durumda olan, örneğin Somali gibi açlık çeken bir topluluk varsa, onlara da zekat veya sadaka olarak yardım etmek caizdir. Zekatın kredi kartı ile gönderilmesi de günümüz şartlarında mümkündür ve geçerlidir, önemli olan niyet ve zekat şartlarına uygun olmasıdır.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde de benzer şekilde borç olarak verilen para tahsil edilmedikçe zekata tabi olmaz. Hanbeli mezhebinde de ticaret malı ve birikmiş para üzerinden zekat verilmesi esastır. Yardımın zekat mahiyetinde olması için niyet ve şartlar önemlidir.
Sonuç
Biriktirdiğiniz para ve ticaret malınızın üzerinden nisab ve yıl şartı gerçekleştiğinde zekat vermeniz gerekir. Borç olarak verdiğiniz para tahsil edilmedikçe zekata tabi değildir. Zekat verirken niyetiniz samimi olsun, öncelikle yakın çevreniz ve ihtiyaç sahiplerine yardım edin. Zekatı kredi kartı ile yurt dışına göndermek caizdir ve günümüz imkanları ile kolaydır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
