Zekat
Maelezo ya Swali
"Esselamu aleyküm ve rahmetullah. Sayın hocam nasılsınız? Rabbimden iyi olmanızı niyaz ederim, ellerinizden öperim. Bir arkadaşım eşiyle beraber bir medikal ürün satış dükkanları var. Dükkanda 95 bin tl mal var. Bunun yarısı 45 bin tl borç gerisi ise kendilerinin ama mal üzerinden. Arabalarının 28 ay taksitleri var iki arabanın da. Ev de kira yani elde bankada bir birikim yok sadece aldıkları 95 bin yt lik malzemenin 45 binini sermayesini kurtaramamış dükkanda ise 55 bin ytlik malzemeye zekat düşer mi hocam? Soruyorlar da ben aklıma göre cevap vermek istemedim, ehlinden soralım diye size başvurduk. Selam ve dua ile kalın inşaallah."
Açıklama
Zekat, İslam'da malın belirli bir miktarına (nisaba) ulaşınca verilen bir ibadettir. Ticaret malı üzerinden zekat verilmesi Hanefi mezhebine göre farzdır ve malın değeri, borçlar ve diğer yükümlülükler dikkate alınarak hesaplanır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, ticaret malı üzerinden zekat verilmesi vaciptir. Zekat, malın nisabına ulaşması ve bir yıl (Hicri takvime göre) malın elde tutulması şartıyla farz olur. Borçlar, zekat hesaplanırken düşülür. Dolayısıyla, dükkandaki 95.000 TL değerindeki malın 45.000 TL'si borç ise, net mal değeri 50.000 TL olarak değerlendirilir. Eğer bu miktar nisaba ulaşmışsa zekat verilmelidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekatın farz oluşu şöyle bildirilir:
"Namazı dosdoğru kılın, zekatı verin." (Bakara, 2/43)
Hz. Peygamber (sav) de ticaret malı üzerinden zekatın verilmesini şöyle belirtmiştir:
"Ticaret malı üzerinde zekat vardır." (İbn Mace, Zekat, 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, ticaret malı olan 95.000 TL'lik malın yarısı borç ise, borç düşüldükten sonra kalan 50.000 TL üzerinden zekat hesaplanır. Nisap miktarı günümüzde yaklaşık 85 gram altın değerindedir, bu da yaklaşık 50.000 TL civarındadır (altının güncel fiyatına göre değişir). Eğer net mal değeri nisabın üzerindeyse, üzerinden %2,5 oranında zekat verilmelidir.
Araba taksitleri ve ev kira gibi kişisel borçlar, ticaret malı borcu ile karıştırılmamalıdır. Ticaret malı için olan borçlar, malın değerinden düşülür. Ancak araba taksitleri ve kira borçları, ticaret malının dışında kişisel borçlardır ve ticaret malının değerinden düşülmez. Bu nedenle, sadece ticaret malı üzerindeki borç dikkate alınır.
Bankada birikim olmaması veya nakit bulunmaması, malın değerinin düşmesine neden olmaz. Zekat, malın değerine göre hesaplanır, nakit veya mal olarak verilebilir. Eğer nakit yoksa, malın bir kısmı zekat olarak verilebilir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak ticaret malı üzerinden zekat verilmesini kabul eder. Ancak borçların düşülmesi konusunda bazı farklılıklar olabilir. Örneğin, Şafii mezhebi borçların tamamını düşme konusunda daha katı olabilir. Bu nedenle, kişinin kendi mezhebine göre hareket etmesi tavsiye edilir.
Sonuç
Özetle, dükkandaki ticaret malı üzerinden borç düşüldükten sonra kalan miktar nisaba ulaşmışsa, %2,5 oranında zekat verilmelidir. Araba taksitleri ve ev kira borçları ticaret malı borcu sayılmaz. Zekat hesaplamasında dikkatli olunmalı, gerekirse bir ilahiyatçıdan destek alınmalıdır.
