Yolda oluşan bir engele sebep olduğum için kul hakkına girdim mi?
Maelezo ya Swali
"Hocam babam, site olduğu için binamızın otoparkının çevresini ve üstünü kapatmak için demirler çaktı. Bu demirlerin iki tanesi, merdivene yani insanların geçtiği yola taşmış durumda. Ben de ona beton karması için su götürdüm. Şimdi, insanlar her oradan geçtiklerinde bana kul hakkı ve günah mı yazılacak diye çok stresliyim ve endişeliyim. Sadaka, öldükten sonra da sevap olarak yazılıyor, bana da öldükten sonra günah ve kul hakkı mı yazılacak? Lütfen yardım edin."
Açıklama
Yolda oluşan engel sebebiyle kul hakkına girilip girilmediği, engelin insanlara verdiği zarar ve engelin kaldırılmasıyla ilgili sorularda önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir kimse başkalarının geçişini engelleyecek şekilde yol üzerine demir veya benzeri engeller koyarsa, bu durum kul hakkına girmeye sebep olabilir. Ancak bu engel kaldırılabilir ve zarar giderilirse, kul hakkı ortadan kalkar.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de kul hakkı ve insanların haklarına riayet edilmesi emredilmiştir:
"Allah'a ve ahiret gününe iman eden kimse ya hayır söylesin ya da sussun." (Buhari, Edeb 69)
"Müminler ancak kardeştirler. Öyleyse kardeşlerinizin arasını düzeltin ve Allah'tan korkun ki merhamet olunasınız." (Hucurat, 49/10)
Hadislerde de insanların haklarına riayet edilmesi ve zarar vermekten kaçınılması öğütlenmiştir.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, babanızın otopark için demir çakması ve bu demirlerin yol üzerine taşması, insanların geçişini zorlaştırıyorsa bu durum kul hakkı ihtimali taşır. Ancak sizin beton karması için su götürmeniz, doğrudan kul hakkı anlamına gelmez; esas olan engelin varlığı ve insanların zarar görmesidir.
Önemli olan, bu engelin kaldırılması veya insanların geçişinin kolaylaştırılmasıdır. Kul hakkı, zarar görenlerin hakkıdır ve zarar devam ettiği sürece sorumluluk devam eder. Eğer engel kaldırılırsa veya zarar giderilirse, kul hakkı da kalkar.
Sadaka konusu ise farklıdır; sadaka vermek sevap kazandırır, kul hakkı ise zarar verilen kimselerin hakkıdır ve ölüme bağlı değildir. Kul hakkı, zarar gören kişi hayatta olduğu sürece geçerlidir. Öldükten sonra ise mirasçılarından helallik alınabilir.
Bu nedenle, mümkünse demirlerin yol üzerindeki kısmı kaldırılmalı veya insanların geçişini engellemeyecek şekilde düzenlenmelidir. İnsanların hakkını gözetmek, İslam ahlakının gereğidir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Malikî mezheplerinde de benzer şekilde, insanların geçişini engellemekten kaçınılması ve zarar vermemek esastır. Hanbeli mezhebinde de kul hakkı konusunda hassasiyet vardır. Mezhepler arasında bu konuda temel görüşte ihtilaf yoktur.
Sonuç
Yol üzerindeki engel sebebiyle kul hakkı oluşabilir; ancak bu engel kaldırılırsa kul hakkı da kalkar. Siz beton götürmekle doğrudan kul hakkına girmemişsiniz. Engelin kaldırılması için gayret göstermek en uygun yoldur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
