Yeğenlerimin bütün sorumluluğunu almak zorunda mıyım?
Savol tafsilotlari
"Hocam ben yirmi üç yaşında hekim olma yolunda ilerleyen bir gencim. Yengemin rahatsızlığından dolayı abimin iki kızıyla biz ilgileniyoruz annem ve ben. Kendisi psikolojik bazı sorunlar yaşıyor evlendikleri günden beri ancak hastalığı kabul etmediği için tedaviye de yanaşmıyor. Kızların biri on diğeri altı yaşında ve çocuklar doğdukları günden beri ayrı yaşamamıza rağmen neredeyse her gün bizdeler. Yemek yapma ya da çocukların dersleriyle ilgilenme gibi şeyleri ne yazık ki beceremiyor. İstese bile bunlar gözüne o kadar büyüyor ki yapamıyor ve nihayetinde çocukların kişisel bakımından, okul işlerine, derslerine yani her şeyle biz ilgileniyoruz. Babaları da her ne kadar elinden geleni yapsa da çocukların bana düşkünlüğü daha fazla. Bu noktada bazen aklım karışıyor. Kendi okul derslerimin zorluğu ve çevredeki insanların sen neden bu kadar kendini yıpratıyorsun dercesine sözleri yüzünden ben de vesveselere kapılıyorum. Sorumluluğunu alamayacaklarsa niye çocuk yaptılar, bu imtihan benim mi gibi sorular zihnime geliyor ve bu da imtihanımı çöpe attığımızı hissettiriyor. Her ne kadar anlık düşünceler de olsa insanın aklını karıştırmaya yetiyor. Ben sadece kendimce Rabbimi tanıdığım kadarıyla hareket etmeye çalışıyorum ve derslerimi de ihmal etmeden eğer o çocuklar içinde elimden bir şey geliyorsa bana ne demeden yapmaya çalışıyorum. Yanımda büyüyorlar ve derslerine, ödevlerine ve oyun oynamak bile illaki çocuk olarak ihtiyaçları olduğu için bunlara gözümü kulağımı kapatmamın doğru olmayacağını düşünüyorum. Cevap verilecek bir soru mudur bilmiyorum ama vereceğiniz cevap en azından ben doğru yoldayım deyip çevreden ne gelirse kulağımı kapatmama vesile olacaktır."
Açıklama
Yeğenlerin bakım ve sorumluluğu, aile içi dayanışma ve İslam ahlakı açısından önemli bir konudur. Bu sorumluluk, hem dini hem de sosyal boyutlarıyla ele alınmalıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir kişinin kendi çocukları dışındaki akrabalarının sorumluluğunu almak farz değildir ancak mümkün olduğu ve zarar vermediği sürece yardım etmek sevap ve güzel davranıştır. Özellikle küçük çocukların bakımında, onları korumak ve ihtiyaçlarını karşılamak insani ve İslami bir görevdir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de akraba yardımı ve dayanışması teşvik edilmiştir:
“Allah, size emaneti ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder.” (Nisa, 4/58)
“İyilik ve takva üzere birbirinizle yardımlaşın, günah ve düşmanlıkta yardımlaşmayın.” (Maide, 5/2)
Hz. Peygamber (sav) de akrabalara iyilik yapmayı teşvik etmiştir:
“Kim Allah’a ve ahiret gününe inanıyorsa, ya hayır söylesin ya da sussun. Ve kim Allah’a ve ahiret gününe inanıyorsa, akrabasına iyilik etsin.” (Buhari, Edeb 27)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, sizin durumunuzda çocukların bakımını üstlenmeniz, onların ihtiyaçlarını karşılamanız İslam’ın aile bağlarına verdiği önemin bir yansımasıdır. Hanefi fıkhına göre, yeğenlerin bakımını üstlenmek zorunlu değildir; ancak bu, sizin elinizden geldiği ve zarar görmediğiniz sürece güzel bir davranıştır. Çocukların küçük yaşta olması ve annenin psikolojik rahatsızlığı nedeniyle bakımın aksaması, onların sağlıklı gelişimi için sizin desteğinizi önemli kılar.
Ancak kendi sorumluluklarınızı ve eğitim hayatınızı da göz önünde bulundurmanız gerekir. İslam’da kolaylaştırmak esastır; kendinizi aşırı yıpratmanız beklenmez. Yardım etmek sevaptır ama kendi hayatınızı da ihmal etmemeniz gerekir. Çevrenin olumsuz yorumlarına kulak asmamanız, niyetinizi Allah rızası için korumanız önemlidir.
Bu durumda, mümkünse aile içinde diğer bireylerle sorumluluğu paylaşmak, profesyonel destek almak (örneğin sosyal hizmetler veya psikolojik destek) çocukların ve sizin yükünüzü hafifletebilir. Siz elinizden geldiği kadar destek olmaya devam edin, ancak kendinizi zorlamadan, dengeli bir şekilde hareket edin.
Diğer Görüşler
Şafii ve Malikî mezheplerinde de benzer şekilde, akrabaya yardım etmek teşvik edilir ancak zorunluluk yoktur. Hanbeli mezhebi de bu konuda benzer görüştedir. Genel olarak İslam alimleri, aile içi dayanışmayı önemser ancak kişinin kendi hayatını da koruması gerektiğini vurgular.
Sonuç
Yeğenlerin bakımını üstlenmeniz sevap ve güzel bir davranıştır, ancak kendi eğitim ve sağlığınızı da korumalısınız. Yardım etmeye devam edin, ancak kendinizi aşırı zorlamayın ve çevrenin olumsuz sözlerine aldırmayın. Rabbimiz kolaylaştıranlardan eylesin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
