Yapılan İşte İstenilen Ücrete Habersiz Ekleme Yapmak
Detail Pertanyaan
"Selamünaleyküm. Hocam, ben parke ve ahşap dekorasyon ustalığı yapıyorum. Bazen malzemeli bazen de sadece işçilik karşılığı iş yapıyorum. İşçilik karşılığı iş yaptığım zaman müşteri -bazen- malzemeleri benim almamı söylüyor. Ben de alıp sonra parasını tahsil ediyorum; fakat malzemeyi ben aldığım zaman firmalar -ben usta olduğum için- ekstra indirim yapıyorlar. (Mesela normalde 6 lira ise ben 5 liraya alıyorum.) Benim bunu müşteriden 6 lira olarak almam caiz midir? Hakka geçer miyim? Bir de ben bu alışverişlerde hem zaman hem de -arabamla gittiğim için- yakıt masrafı yapıyorum. Bunları direk mi istemek doğrudur yoksa malzeme fiyatına eklemek mi? Burada önemli olan husus müşterinin “sen git al parası kaç liraysa sana vereyim…” demesi. Ben bu kısımda sıkıntı yaşıyorum. Bir de hocam işim gereği üstüm sürekli pis, oturduğumuz yerler çalıştığımız yerler her türlü pisliğe müsait; tuvalete girdiğimiz ayakkabı ile bastığımız yere oturmamız gerekiyor, kıyafet değiştirme şansımız olmuyor. Bu nedenle namaz kılma konusunda sıkıntı yaşıyorum, çoğu zamanda bu sebepten kılamıyorum ne yapmalıyım?"
Açıklama
Bu soruda, işçilik karşılığı yapılan işlerde malzeme alımında müşteriden alınan ücretin ve iş esnasındaki masrafların nasıl hesaplanacağı ile namaz kılma zorluğu ele alınmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, malzemeyi ustanın indirimli alması durumunda, müşteriden malzemenin gerçek fiyatı üzerinden ücret almak caiz değildir. Usta, aldığı indirim kadar hakkından fazlasını almamalıdır. Ayrıca iş için yapılan masraflar (yakıt, zaman vb.) müşteriye açıkça bildirilip kabul edilirse talep edilebilir. Namaz konusunda ise, temizliğin mümkün olmadığı durumlarda teyemmüm ile namaz kılmak caizdir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de adalet ve hakkaniyetle ilgili ayetler bu konuda rehberdir:
"Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutan, adaletle şahitlik eden kimseler olun." (Nisa, 4/135)
Hz. Peygamber (s.a.v) de ticarette dürüstlüğü emretmiştir:
"Mümin müminin kardeşidir; ona zulmetmez, onu yalnız bırakmaz ve ona yalan söylemez." (Müslim)
Namazın temizliğe bağlılığı ile ilgili olarak ise Peygamber Efendimiz şöyle buyurmuştur:
"Temizlik imandandır." (Müslim)
Temizlik mümkün olmadığında ise teyemmüm yapılabilir:
"Su bulunmadığı veya kullanılması zarar vereceği zamanlarda teyemmüm yapılır." (Buhari, Taharet)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, malzeme alımında firmalardan indirim almanız, müşteriden daha yüksek fiyat talep etmenizi meşru kılmaz. Çünkü siz, müşteri adına malzeme alıyorsunuz ve müşteriye karşı dürüst olmanız gerekir. Müşteriye, malzemenin size maliyetini olduğu gibi bildirmeniz ve ona göre ücret talep etmeniz gerekir. Eğer müşteri "parası neyse onu veririm" diyorsa, siz de ona gerçek fiyatı söylemelisiniz. İndirim sizin hakkınızdır ancak bu, müşteriden gizlenmemelidir. İndirim sizin kişisel kazancınız olabilir ancak bunu müşteriye yansıtmak doğru değildir. Masraflar konusunda ise, işin gereği olarak yaptığınız yakıt, zaman ve diğer giderleri müşteriye açıkça bildirip kabulünü almak gerekir. Bu masrafları malzeme fiyatına eklemek yerine ayrı kalem olarak göstermek daha şeffaf olur. Böylece müşteri ne için ne kadar ödediğini bilir. Namaz konusunda ise, iş yerinizin temiz olmaması ve kıyafet değişikliği yapamamanız sebebiyle namaz kılmakta zorlanıyorsunuz. Bu durumda teyemmüm yapabilirsiniz. Teyemmüm, su bulunmadığında veya su kullanmak sağlık açısından sakıncalı olduğunda yapılan kuru abdesttir. İş yerinde temiz bir toprak veya taş parçası ile teyemmüm yaparak namazınızı kılabilirsiniz. Ayrıca mümkün olduğunca namaz vakitlerinde uygun ve temiz bir yerde kısa süreliğine namaz kılmaya gayret edin.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde de benzer şekilde, malzeme alımında müşteriye gerçek fiyatın bildirilmesi esastır. Hanbeli mezhebinde de dürüstlük ve şeffaflık ön plandadır. Masraf taleplerinde müşterinin rızası önemlidir. Namazda ise tüm mezhepler teyemmümü kabul eder.
Sonuç
İşçilik ve malzeme alımında müşteriye karşı dürüst olun, indirimleri gizlemeyin ve masrafları açıkça belirtin. Namaz kılma konusunda ise temizliğin mümkün olmadığı durumlarda teyemmüm yaparak ibadetinizi aksatmayın.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
