‘Ya Zül Celali Vel İkram’ neden farklı şekillerde söyleniyor?
Question Details
"Hocam Evvela merak ettiğim bir husus var. Esma Hüsna'da geçen; Ya Zül Celali Vel İkram, Bazı yerlerde Ya Zel Celali vel ikram olarak geçiyor. Rahman suresi 27. Ayette zü olarak geçiyor. Fakat Tirmizi ve riyazus salihin’de ze geçiyor. Bunun doğrusu hangisidir? Eğer her ikiside doğru ise manası nedir. Riyazus Salihin'de Sevbân radıyallahu anh şöyle dedi: Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem selâm verip namazdan çıkınca üç defa istiğfar eder ve “Allâhümme ente’s–selâm ve minke’s–selâm tebârekte yâ ze’l–celâli ve’l–ikrâm: Allahım selâm sensin. Selâmet ve esenlik sendendir. Ey azamet ve kerem sahibi Allah’ım, sen hayır ve bereketi çok olansın” derdi. Hadisin râvilerinden biri olan Evzâî’ye:
– İstiğfâr nasıl yapılır? diye sorulunca:
– Estağfirullah, estağfirullah demektir, dedi.
Tirmizi'de Enes b. Mâlik (r.a.)’den rivâyete göre, şöyle demiştir: Herhangi bir iş Rasûlullah (s.a.v.)’e sıkıntı verdiği zaman şöyle duâ ederdi: “Ey devamlı din olan ölümsüz bütün varlıkların tek yöneteni ve gözeteni senin rahmetinle yardım isterim.” Aynı senedle Enes dedi ki: Rasûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: “Ya zelcelali velikram” duâsına devam ediniz.” (Tirmizî rivâyet etmiştir.) Tirmizî: Bu hadis garibtir.
Bu hadis Enes’den değişik bir şekilde de rivâyet edilmiştir. Enes (r.a.)’den rivâyete göre, şöyle demiştir: “Ya zelcelali velikram” duâsına devam ediniz.” (Tirmizî rivâyet etmiştir.)
Tirmizî: Bu hadis garib olup mahfuz değildir.
Arapça dilinde kullanılan kelimelerden biri olan ZÜ başka bir ismin başında bulunduğunda ZÜ, ZE, Zİ şeklinde olabilir. Bu o kelimenin gramer yapısı itibariyle bulunduğu konuma göre değişir. Ortada bir yanlışlık veya anlamı etkileyecek bir durum yoktur."
Açıklama
"Ya Zül Celali Vel İkram" ifadesi Esma-ül Hüsna'dan bir duadır ve farklı şekillerde telaffuz edilmesinin sebebi Arapça dilbilgisi kuralları ve rivayet farklılıklarıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bu dua ifadesinde "Zül" veya "Zel" şeklindeki farklı telaffuzlar dilbilgisel değişikliklerden kaynaklanır ve her ikisi de anlam açısından doğrudur. Bu nedenle, her iki şekilde de okunması caizdir ve anlamda bir farklılık yoktur.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de Rahman Suresi 27. ayette "Zül" şeklinde geçer:
"Ve zülcelali vel ikram" (Rahman, 27)
Tirmizî ve Riyazus Salihin'de ise "Zel" şeklinde rivayet edilmiştir. Ancak Tirmizî bu hadisi garib olarak nitelendirmiştir.
Detaylı Açıklama
Arapça'da "Zül" kelimesi, başka bir isimle birleştiğinde dilbilgisi (nahiv) kurallarına göre "Zül", "Zel" veya "Zî" şeklinde telaffuz edilebilir. Bu durum kelimenin cümledeki konumuna ve gramer yapısına bağlıdır. Örneğin, "Zül" kelimesi tamlayan olarak kullanıldığında "Zel" veya "Zî" şeklinde değişebilir. Bu, Arapça'nın zengin ve esnek dil yapısının bir parçasıdır ve anlamda bir değişikliğe yol açmaz.
Hadislerdeki farklı rivayetler ise, Arapça'nın farklı lehçeleri ve rivayet zincirlerindeki varyasyonlardan kaynaklanır. Tirmizî'nin hadisi garib olarak değerlendirmesi, bu rivayetin diğer rivayetlere göre daha az güvenilir olduğunu gösterir ancak bu, duanın anlamını veya geçerliliğini etkilemez.
Günümüzde bu duayı okuyan Müslümanlar, "Ya Zül Celali Vel İkram" veya "Ya Zel Celali Vel İkram" şeklinde okuyabilirler. Önemli olan, Allah'ın azamet ve kerem sahibi olduğuna olan inanç ve samimiyettir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de bu konuda benzer görüştedir. Arapça dilbilgisi kuralları gereği telaffuz farklılıkları olabilir ancak bu, duanın anlamını değiştirmez. Dolayısıyla farklı rivayetler arasında ihtilaf yoktur, sadece dilsel varyasyonlar vardır.
Sonuç
Değerli Müslüman, "Ya Zül Celali Vel İkram" duasını her iki şekilde de okuyabilirsiniz. Arapça dilbilgisi ve rivayet farklılıkları nedeniyle telaffuz değişiklikleri normaldir ve anlamda bir fark yaratmaz. Önemli olan kalpten yapılan dua ve Allah'a olan teslimiyettir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
