Borç Karşılığında Fazla Para Vermek
سوال کی تفصیلات
"Bir arkadaşım ayakkabı imalatı ile uğraşıyor. Deri veya başka malzemeler alırken genelde vadeyle alıyor ve malumunuz peşin fiyatının bayağı bir üstünde oluyor. Benim 5 bin TL param var. Arkadaşım bana, sen bana 5 bin lirayı ver, ben alacağım malı peşin alayım ve deri satıcıları kazanacağı yere sen kazan dedi ve dolayısıyla ben 5 bin lirayı vereceğim ona ve o da bana 9. veya 10. aya ait bir çek verecek, çekin miktarı 6 milyar yani bir milyar kar yapmış olacağım, bu caiz midir? Eğer caiz değilse caiz bir şekilde nasıl yapabiliriz?"
Açıklama
Borç karşılığında fazla para vermek, İslam hukukunda faiz (riba) olarak değerlendirilir ve kesinlikle haramdır. Bu durum, paranın kendisinden daha fazla geri alınması anlamına gelir ki bu, Kur'an ve hadislerde açıkça yasaklanmıştır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, borç para verirken anlaşılan miktardan fazla almak haramdır. Arkadaşınızın size çekle daha fazla ödeme yapması, aradaki fark faiz hükmündedir ve caiz değildir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili kesin yasaklar vardır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu yüzden onlar, yaptıkları işte haddi aşmışlardır." (Bakara, 2:275)
"Allah, faizi (riba) helal kılmamıştır. Faizi yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Onlar, iman etmedikçe, yaptıkları işten vazgeçmedikçe, Allah onlara savaş ilan etmiştir." (Bakara, 2:278-279)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili şöyle buyurmuştur:
"Faiz yediği sürece, namazı kabul olmaz." (Sahih Buhari)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, arkadaşınızın size 5 bin TL verip, karşılığında 6 bin TL veya daha fazla bir çek vermesi, aradaki farkın faiz olması anlamına gelir. Bu, İslam'da kesinlikle yasaktır. Ancak ticaret yapmak ve kar etmek caizdir, fakat bu kar, mal veya hizmetin gerçek değerine dayanmalıdır, borç para üzerinden artış yapmak değil.
Caiz bir yol olarak, siz doğrudan mal alımına ortak olabilir, sermayenizi ticaret için kullanabilirsiniz. Örneğin, ortaklık (mudaraba) veya sermaye ortaklığı (mübayene) şeklinde anlaşabilirsiniz. Bu durumda kar ve zarar ortaklaşa paylaşılır, sabit ve garantili bir faiz veya kar oranı olmaz. Böylece hem faizden kaçınılır hem de ticaretin bereketi paylaşılır.
Bir diğer yöntem, malı peşin alıp, vadeli ve kar payı ile satmak olabilir. Ancak burada önemli olan, vadeli satışta karın malın gerçek değerine ve piyasa koşullarına uygun olmasıdır. Vadeli satışta fiyat farkı, faiz değil, ticari kar olarak kabul edilir ve caizdir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde faiz yasağını kabul eder. Ancak bazı durumlarda, ticari işlemler ve vadeli satışlarda kar almak caiz görülür. Örneğin, Şafii mezhebi vadeli satışta karı kabul eder. Hanbeli mezhebi de benzer görüştedir. Ancak borç para üzerinden sabit ve garantili kar almak tüm mezheplerce haramdır.
Sonuç
Özetle, borç para karşılığında kesinlikle fazla para almak faizdir ve haramdır. Ticaret yaparken ortaklık veya vadeli satış yöntemleriyle kar etmek caizdir. Arkadaşınızla bu çerçevede anlaşmanız İslam'a uygun olacaktır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
