Üzerimizdeki zekâtı nasıl hesaplamalıyız?

Açıklama

Zekât, belirli mal ve paranın üzerinden yıl tamamlandıktan sonra verilmesi gereken mali ibadettir. Zekâtın hesaplanması, sahip olunan malın türüne ve kullanım amacına göre farklılık gösterir.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, ticaret malı ve nakit para üzerinden zekât verilmesi farzdır. Ancak, binek araçlar ve kişisel kullanım malları zekât vermeye tabi değildir. Araç, ticaret malı olarak alınıp satılıyorsa zekâta tabidir. Kirada oturmak ve araçların kişisel kullanımda olması durumunda, sadece elde bulunan nakit ve ticaret malı üzerinden zekât hesaplanır.

Deliller

Zekâtın mal üzerinden verilmesi Kur'an-ı Kerim'de emredilmiştir:

"Mallarınızda, onda bir oranında zekât vardır..." (Kur'an, Tevbe Suresi, 9:103)

Hz. Peygamber (sav) de ticaret mallarının zekâtını vermeyi emretmiştir:

"Her yıl Ramazan ayında mallarınızın zekâtını veriniz." (Sahih Buhari, Zekât, 1390)

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman, elinizdeki 200 bin TL nakit para ve araçlarınızın durumu zekât hesabında önemlidir. Kirada oturmanız ve araçların kişisel kullanımda olması, bu araçların zekât malı sayılmamasını sağlar. Ancak, araçlar ticaret amacıyla alınıp satılıyorsa, bu durumda araçların piyasa değeri üzerinden zekât hesaplanır.

Örneğinizde, 140 bin TL'ye alınan araç engelli ÖTV muafiyetinden yararlanılarak 5 yıl satılmama şartıyla alınmış ve yeğenin üzerine kayıtlıdır. Bu araç, kişisel kullanımda ise zekâta tabi değildir. İkinci araç ise hem kullanılıp hem de yıl içinde alım-satım yapılıyorsa, bu araç ticaret malı sayılır ve onun piyasa değeri üzerinden zekât hesaplanır.

Yıl sonunda, eğer araç satılmış ve nakit para elde edilmişse, bu nakit para zekât hesaplamasına dahil edilir. Zekât nisabı (yaklaşık 85 gram altın veya güncel karşılığı) kadar malınız varsa, üzerinden %2,5 oranında zekât vermeniz gerekir.

Özetle;

• Kişisel kullanımda olan araçlar zekâta tabi değildir.
• Ticaret amacıyla alınıp satılan araçlar ticaret malı sayılır ve piyasa değeri üzerinden zekât verilir.
• Nakit para ve ticaret mallarının toplamı nisabı aşarsa %2,5 zekât vermek gerekir.
• Engelli ÖTV muafiyeti ile alınan araçların durumu kişisel kullanımda ise zekât hesabına dahil edilmez.

Diğer Görüşler

Diğer mezheplerde de genel olarak benzer görüş hakimdir. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de ticaret malı üzerinden zekât farzdır. Malın kişisel kullanımda olması zekâta engeldir. Malın satılması ve nakde çevrilmesi durumunda ise nakit üzerinden zekât hesaplanır.

Sonuç

Elinizdeki nakit ve ticaret malı sayılan araçların piyasa değeri üzerinden zekâtınızı hesaplayınız. Kişisel kullanımda olan araçlar zekâta tabi değildir. Araç satılıp nakde çevrildiğinde, nakit üzerinden zekât vermeniz gerekir.