'Üçten dokuza şart olsun' diyerek şart koştuktan sonra bozmanın hükmü nedir?
Vraagdetails
"18 yıl önce kız kardeşimle tartıştık. Tartışma esnasında kardeşim, 'sen benim abim değilsin' deyince ben de kızgınlıkla, 'üçten dokuza şart olsun, sen de benim bacım değilsin. Seninle bir daha konuşmayacağım' dedim. 18 sene sonra konuştum ama ben 'üçten dokuzun' anlamını bilmiyordum. Ben o zaman evliydim. Bu durumun nikâha zararı var mı?"
Açıklama
İslam hukukunda sözle yapılan şartlar, özellikle aile içi ilişkilerde önemli sonuçlar doğurabilir. "Üçten dokuza şart olsun" gibi ifadeler, genellikle kinaye veya mecazi anlam taşısa da, şartın niteliğine göre farklı hükümlere tabi olabilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir kimse sözle bir şart koymuşsa ve bu şart açık ve kesin ise, şartın gerçekleşmesi veya bozulması durumunda hüküm bağlanır. Ancak burada "üçten dokuza şart olsun" ifadesi, genellikle mecazi ve kinaye anlam taşır, yani gerçek bir şart koşma niyeti olmayabilir. Bu nedenle, böyle bir ifade ile kardeşlik bağının kopması veya nikahın etkilenmesi söz konusu olmaz.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de Allah şöyle buyurur:
"Allah size emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder." (Nisa, 4/58)
Bu ayet, sözleşme ve şartların yerine getirilmesi gerektiğini bildirir. Ancak şartın gerçek ve kesin olması gerekir.
Hz. Peygamber (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Sözleşmelerinize riayet edin." (Buhari, Edeb 69)
Bu hadis, şartların yerine getirilmesini emreder, fakat şartın gerçek olması gerekir.
Detaylı Açıklama
Kardeşinizle aranızda geçen "üçten dokuza şart olsun" ifadesi, Türkçede genellikle kinaye veya abartılı bir söylem olarak kullanılır. Bu, gerçek bir şart koymak anlamına gelmez. Dolayısıyla, bu sözle kardeşlik bağınızın veya evliliğinizin hukuki olarak etkilenmesi mümkün değildir.
İslam'da aile bağları çok önemlidir ve kardeşlik, kan bağı ile sabittir. Sözle bu bağın koparılması mümkün değildir. Ayrıca, evlilikte kardeşlik bağının etkilenmesi gibi bir durum da yoktur. 18 yıl sonra konuşmanız, aranızdaki ilişkiyi düzeltmiş ve bu tür sözlerin hükmünü ortadan kaldırmıştır.
Günümüzde de insanlar arasında öfke anında söylenen sözler, gerçek niyet taşımadığı sürece hüküm doğurmaz. Ancak kalıcı ve ciddi şartlar koyarken dikkatli olmak gerekir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde, şartın gerçek ve kesin olması gerektiğini, kinaye veya mecazi ifadelerin hüküm doğurmayacağını belirtirler. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de bu konuda ihtilaf yoktur.
Sonuç
Değerli Müslüman, "üçten dokuza şart olsun" ifadesi gerçek bir şart değildir ve bu nedenle kardeşlik bağınız veya evliliğiniz üzerinde herhangi bir olumsuz etkisi yoktur. Kardeşlik ve aile bağlarınızı koruyunuz, sözlerinizi dikkatli seçiniz.
