Tıp’da Hastayla Doktor Arasında Haram Var Mıdır?
Butiran Soalan
"Es-selamünaleyküm hocam benim birkaç sorum vardı:
1-Ben bir tıp fakültesi öğrencisiyim . Müslüman bir doktorun bayan hastaya karşı durumuyla ilgili yani kısacası tıp fıkhı ile ilgili bir kaynak aradım ama piyasada bulamadım eğer böyle geniş bir kaynak gösterebilirseniz veya siz yardımcı olabilrseniz çok memnun oluruz çünkü arkadaşlarla bu konuda muzdaribiz.
2-Bir tıp fakültesi öğrencisi olduğum için çok fazla ders çalışmam gerekiyor bu kez de kendimi dünyaya çok kaptırıyorum, çok vakit harcıyorum, zihnim çoğu zaman bunlarla meşgul oluyor diye üzülüyorum. Bu konuda birkaç kelime bir şey söyleyebilirseniz…
3-Resim ve suret yapma konusu hadis-i şeriflerle kesin yasaklanmış tamam da fotoğraf konusunda farklı görüşler var bazı alimler resim gibidir demiş bazıları farklı bir durum diye cevaz vermiş. Fotoğraf resimden şu şekilde ayrılmıyor mu: resimde kul yapımı var yani Allah’ın yarattığına benzetmeye çalışmak var ama fotoğrafta öyle bir şey yok yani Allah’ın yarattığı şeyi kul sadece kayda alıyor kulun Allah’ın yarattığına benzetmeye çalışmak gibi bir durumu yok. Siz bu fikre katılıyor musunuz, fotoğraf konusunu nasıl de değerlendiriyorsunuz?
4-Hz.peygamber(s.a.v) bir hadisinde kalbinde zerre kadar kibir olan cennete giremez buyuruyor bu hadisteki kibir büyüklenmek, kendini beğenmişlik gibi mi yoksa şunu kapsar mı: temizliğe hiç dikkat etmeyen yani elinden bir bardak su içilmez diye tabir edilen komşumuza, akrabamıza, arkadaşımıza gittiğimizde temizlik yüzünden bir şey yiyip içmemek gibi. Ümmeti Muhammedin dertleriyle dertlenip derman olmaya çalışanlardan Allah razı olsun Es-selamüaleyküm…"
Açıklama
Değerli Müslüman, tıp alanında İslam hukuku, zaman yönetimi, fotoğraf çekimi ve kibir konuları İslam fıkhında önemli yer tutar. Bu sorulara Hanefi mezhebi ve sahih kaynaklar ışığında cevap vermeye çalışacağım.
İslami Hüküm
1. Müslüman doktorun hastaya yaklaşımı İslam ahlakı ve mahremiyet kuralları çerçevesinde olmalıdır. 2. Dünya işleriyle meşguliyet, ibadet ve sorumluluklar dengelenmelidir. 3. Fotoğraf çekimi, resim yapmaktan farklı olarak Hanefi mezhebine göre caizdir. 4. Kibir, büyüklenme ve başkalarını küçümsemeyi kapsar; temizlik konusundaki hassasiyet kibir sayılmaz.
Deliller
“İnsanlardan kim Allah’a ve ahiret gününe inanıyorsa güzel söz söylesin veya susup kalsın.” (Bakara, 2:83)
“Kalbinde zerre kadar kibir bulunan kimse cennete giremez.” (Sahih Müslim)
“Kadınların mahrem yerlerine erkeklerin bakmaları haramdır.” (Sahih Buhari)
Detaylı Açıklama
- Tıp Fakültesinde İslam Ahlakı: Müslüman doktor, hastaya karşı mahremiyet ve edep kurallarına riayet etmelidir. Hanefi fıkhına göre, özellikle karşı cinsle muayenede mümkünse mahremiyet sağlanmalı, gereksiz temas ve bakışlardan kaçınılmalıdır. Bu konuda Diyanet İşleri Başkanlığı'nın tıp ve sağlık hizmetleriyle ilgili fetvaları ve İslam Fıkıh Akademisi'nin kararları yol göstericidir.
- Zaman Yönetimi ve Dünya Meşguliyeti: Peygamber Efendimiz (s.a.v) "Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız" buyurmuştur. Ders çalışmak farz olan ilimdir, ancak ibadet ve ruhani sorumluluklar ihmal edilmemelidir. Zihni meşgul eden dünya işlerinde denge kurulmalı, ibadet ve tefekkür için vakit ayrılmalıdır.
- Fotoğraf ve Suret: Hadislerde resim yapmanın yasaklandığı belirtilir (Sahih Buhari), çünkü resim Allah’ın yaratma sıfatına benzetme çabasıdır. Fotoğraf ise ışıkla kayda alma olup, Allah’ın yarattığını olduğu gibi yansıtır. Hanefi mezhebine göre fotoğraf çekmek caizdir. Ancak fotoğrafın maksat dışı kullanımı (gösteriş, haram içerik) sakıncalıdır.
- Kibir ve Temizlik: Kibir, başkalarını küçümsemek, kendini üstün görmek anlamındadır. Temizlik konusunda hassasiyet, kibir değil, İslam’ın emridir. Temizliğe dikkat etmeyen kimseyi küçümsemek kibir olur, ancak temizlikten dolayı birini dışlamak uygun değildir. Hz. Peygamber (s.a.v) "Müminler kardeştir" buyurmuştur.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de doktor-hasta ilişkisi ve mahremiyet benzer şekilde ele alınır. Fotoğraf konusunda bazı Hanbeli alimler daha ihtiyatlıdır, ancak günümüzde genel olarak caiz görülür. Kibir konusunda tüm mezhepler ittifak halindedir.
Sonuç
Müslüman tıp öğrencisi olarak İslam ahlakını gözeterek hastalarla ilişki kurmalı, ders ve ibadet arasında denge sağlamalı, fotoğraf çekimini meşru sınırlar içinde değerlendirmeli ve kibirden uzak durmalısınız. Allah kolaylık versin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
