Ticaret İle İlgili
تفاصيل السؤال
"Tanıdığım 2 arkadaşımın ortak tekstil atölyesi vardı. Araları bozulmuş beni aracı olarak çağırdılar, fakat arkadaşın birisi ayrılalım dedi. Ben alıyorum dedi. Diğer arkadaş ise parasını 4 gün sonra veriyim dedi ve kabul etmediler uzlaşamadılar. Makinelerini satma kararı aldılar. Makineci çağırmışlar önceden makineci 4 bin TL vermiş. Bende dedim ki o esnada makineciye satacaksınız makinecinin aldığı fiyata ben alıyım dedim ve aldım. Fakat esas değeri almaya kalkarsınız 6 veya 7 bin civarında. Bu yaptığım ticaret caiz midir? Saygılarımla değerli hocam."
Açıklama
Ortaklık sona erdiğinde malların satışı ve alımı ile ilgili durumlarda İslam hukukunun ticaret ve ortaklık hükümleri geçerlidir. Bu tür işlemlerde adalet, hakkaniyet ve tarafların rızası önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir malın gerçek değeri üzerinden alım-satım yapılması esastır. Ancak taraflar aralarında anlaşarak farklı bir fiyat belirleyebilirler. Siz makineciye verilen fiyat üzerinden makineyi satın aldıysanız ve taraflar bu durumu kabul ettiyse, bu ticaret caizdir. Fakat makinenin gerçek piyasa değeri daha yüksekse ve diğer ortak bundan habersizse, bu durum ihtilaf yaratabilir ve hakkaniyete uygun olmayabilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de ticarette dürüstlük ve adalet emredilmiştir:
“Ey iman edenler! Allah için şahitlik eden kimseler olun. Bir topluluğun aleyhine veya lehine olsun, nefsinizin arzularına uyarak adaletten sapmayın. Eğer dilinizi eğip bükerseniz veya onu saklarsanız, şüphesiz Allah yaptıklarınızdan haberdardır.” (Nisa, 4:135)
Hz. Peygamber (s.a.v) de ticarette dürüstlüğü vurgulamıştır:
“Ticarette hile yoktur.” (Müslim, Ticarat, 102)
Detaylı Açıklama
Ortaklık sona erdiğinde malların satışı, tarafların rızası ile olmalıdır. Eğer makineciye verilen fiyat 4 bin TL ise ve siz bu fiyat üzerinden makineyi satın aldıysanız, bu işlem tarafların kabulüyle gerçekleşmiş olur. Ancak makinenin gerçek piyasa değeri 6-7 bin TL ise, diğer ortağın bundan haberdar olmaması veya onay vermemesi durumunda bu işlem adil olmaz. İslam hukukunda ortak malların paylaşımında hakkaniyet esastır. Bu nedenle, makinenin gerçek değeri üzerinden anlaşmaya varılması en doğru yoldur. Eğer taraflar anlaşamazsa, tarafsız bir bilirkişi veya hakemden değer tespiti istenebilir. Siz aracı olarak durumu kolaylaştırmaya çalışmışsınız, fakat diğer ortağın rızası olmadan düşük fiyatla alım yapmanız, diğer ortağa zarar verebilir. Bu nedenle, ticarette şeffaflık ve adalet önemlidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde ortak malların gerçek değeri üzerinden paylaşılmasını önerir. Şafii mezhebinde de hileli fiyatlandırma caiz değildir. Malikî ve Hanbeli mezheplerinde de ortaklıkta hakkaniyet esas alınır.
Sonuç
Değerli Müslüman, makineyi makinecinin verdiği fiyat üzerinden almanız caizdir ancak diğer ortağın rızası ve gerçek piyasa değeri göz önünde bulundurulmalıdır. Adalet ve hakkaniyeti gözeterek hareket etmek en doğrusudur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
