Teverruk caiz midir?

Açıklama

Teverruk, faizden kaçınmak veya finansal işlemde avantaj sağlamak amacıyla yapılan, bir malı peşin alıp hemen geri satma işlemi olarak tanımlanır. Bu uygulama, özellikle bankacılık ve finans sektöründe ortaya çıkan bir tür dolaylı faiz (riba) yöntemi olarak değerlendirilir.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre teverruk caiz değildir. Çünkü bu işlem, esasen faizli bir borç verme veya faizli bir kazanç elde etme amacını gizlemek için yapılır ve İslam'da haram kılınan riba (faiz) yasağına aykırıdır.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de faiz kesin olarak haram kılınmıştır:

"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu yüzden onlar, yaptıkları işte haddi aşmışlardır." (Bakara, 2/275)

Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili birçok hadisinde bu tür işlemleri yasaklamıştır:

"Altın altınla, gümüş gümüşle, buğday buğdayla, arpa arpa ile, hurma hurma ile, tuz tuz ile, eşit ve peşin olarak takas edilir. Eğer miktar veya zaman farklı olursa, o zaman faiz olur." (Buhari, Riba 2)

Detaylı Açıklama

Teverruk, genellikle bir kişi bankadan peşin olarak bir mal alır, sonra aynı malı bankaya vadeli olarak satar. Bu işlem, aslında faizli kredi almanın başka bir şeklidir. İslam hukukunda, mal alım-satımında vade farkı veya fazlalık ancak gerçek bir ticari risk ve malın teslimi varsa caizdir. Ancak teverrukta malın alım-satımı sadece şeklen yapılır, esas amaç faizli kazanç sağlamaktır. Bu nedenle Hanefi fıkhında teverruk, riba yasağına aykırı görülür ve caiz değildir.

Günümüzde finans sektöründe faiz yasağını aşmak için teverruk gibi işlemler kullanılsa da, Diyanet İşleri Başkanlığı ve birçok çağdaş İslam alimi bu tür uygulamaları faizden kaçınma adına yapılmış olsa bile caiz görmemektedir. Çünkü amaç faizden kaçmak değil, faizli kazanç elde etmektir ve bu da İslam'ın faiz yasağına ters düşer.

Diğer Görüşler

Diğer mezhepler de genel olarak teverruk uygulamasını caiz görmezler. Ancak bazı çağdaş İslam finans kurumları, teverruk işlemini belirli şartlar ve denetimlerle sınırlı olarak kullanmakta, ancak bu konuda ihtilaf ve tartışmalar devam etmektedir.

Sonuç

Değerli Müslüman, teverruk işlemi Hanefi mezhebine göre caiz değildir ve faiz yasağına aykırıdır. Faizden uzak durmak ve helal kazanç yollarını tercih etmek en doğrusudur.