Tarım zekatı
Savol tafsilotlari
"Tarım ürününden zekat verilirken yapılan masraflar Gübre ilaç mazot tohum vs. giderler düşüldükten sonra nisap miktarı %5 veya 10 olması gerekir diyenler var, siz bu konuda ne dersiniz ? (böyle olursa işimize geliyor. Öbür türlü bazen zarar ettiğimiz mahsulün de zekatını vermiş oluyoruz.) Örnek bu yıl yaptığımız hasat için 100 bin TL harcadık iyi de ürün aldık fakat ürünü sattık 90.bin TL tuttu yani reel olarak 10.Bin TL zarar ettik. Bir de zekat hesaplar isek zararımız 10 değil 15 bin TL olacak. Bu durumda acaba Kar üzerinden zekat hesaplanabilir mi? Saygı ve muhabbetlerimle."
Açıklama
Tarım ürünlerinden zekat verilmesi, İslam fıkhında önemli bir konudur. Zekat, ürünün toplam miktarı üzerinden belirli oranlarda verilir. Ancak masrafların düşülüp düşülmeyeceği ve nisap miktarının ne olacağı konusunda farklı görüşler bulunmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, tarım ürünlerinden zekat, hasat edilen ürünün tamamı üzerinden hesaplanır ve masraflar düşülmez. Nisap miktarı ise ürünün türüne göre %5 veya %10 olarak belirlenmiştir. Zekat, ürünün satış fiyatı veya kar üzerinden değil, ürünün miktarı üzerinden verilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de tarım ürünlerinden zekatla ilgili ayetler bulunmaktadır:
"Ey iman edenler! Toprak ürünlerinden ve ağaçların ürünlerinden size zekat farz kılındı." (En'am, 6/141)
"Onlardan ürünün beşte biri veya onda biri alınır. Eğer sulama yağmurla veya nehirle olursa onda biri, eğer sulama zahmetli ise beşte biri alınır." (En'am, 6/141)
Hz. Peygamber (s.a.v) de tarım ürünlerinden zekatın mahsulün tamamı üzerinden verileceğini belirtmiştir (Sahih Buhari, Zekat Kitabı).
Detaylı Açıklama
Hanefi mezhebine göre, tarım ürünlerinden zekat, ürünün toplam miktarından hesaplanır. Masraflar (gübre, ilaç, mazot, tohum vb.) mahsulün miktarından düşülmez. Çünkü bu masraflar, ürünün yetiştirilmesi için yapılan harcamalardır ve ürünün kendisiyle doğrudan ilişkilidir. Zekat, ürünün bereketi ve Allah'ın verdiği nimet üzerinden verilir. Bu nedenle zarar veya kar durumu zekat miktarını etkilemez.
Örneğin, 100 kilo buğday hasat ettiyseniz, sulama şekline göre %5 veya %10 zekat vermeniz gerekir. Burada önemli olan hasat edilen ürünün miktarıdır, satış fiyatı veya kar-zarar durumu değildir.
Günümüzde ürünün satış fiyatı üzerinden zekat hesaplamak isteyenler olabilir. Ancak bu, Hanefi mezhebinin genel görüşüne aykırıdır. Zira ürünün piyasa fiyatı değişken olabilir ve bu durum zekatın sabit ölçüsünü bozabilir. Ayrıca, zarar edilmesi durumunda zekat vermemek veya kar üzerinden hesaplamak, İslam'ın zekatın amacına uygun düşmeyebilir.
Diğer Görüşler
Şafii mezhebi de benzer şekilde mahsulün tamamı üzerinden zekat verilmesini kabul eder. Ancak bazı çağdaş alimler, ticari mahsuller için zarar ve kar durumunun dikkate alınabileceğini, özellikle ticaret zekatı açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Fakat bu görüşler genellikle ticari mallar için geçerlidir, tarım ürünlerinde ise geleneksel ölçüler geçerlidir.
Sonuç
Değerli Müslüman, tarım ürünlerinden zekat verirken masrafları düşmeden, hasat edilen ürünün tamamı üzerinden %5 veya %10 oranında zekat vermeniz Hanefi mezhebine göre uygundur. Zarar veya kar durumunu dikkate alarak zekat hesaplamak doğru değildir. Zekat, Allah'ın verdiği nimetin bereketi üzerinden verilir ve kolaylaştırıcıdır.
