Taksit Öderken Zekât Verilir mi?
جزئیات سؤال
"Hocam, evlilik hazırlıkları esnasında kullanmak üzere 17.000 TL değerinde altın biriktirdim. Daha sonra askere gidip geldim, düğün hazırlıklarına başladım. Ailem maddi konularda destek olduğu için ve aldığım eşya vs. masrafları taksitli yaptığım için bu paranın büyük bir kısmı duruyor (15.000 TL civarı). Bir yandan her ay taksitleri ödüyorum bir yandan da bu paranın üzerinden bir yıl geçmiş oldu. Zekât konusunda yapmam gereken nedir hocam?"
Açıklama
Değerli Müslüman, zekât, belirli mal varlıkları üzerinden yıl sonunda hesaplanan ve fakirlere verilmesi farz olan bir ibadettir. Taksitli borçlar ve mal varlığı arasındaki ilişki zekâtın hesaplanmasında önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, elinizde bulunan altın ve nakit gibi zekâta tabi mallar üzerinden, bir yıl (nisap ve yıl dönümü) geçtikten sonra zekât vermeniz gerekir. Ancak, eğer bu malların bir kısmı taksit ödemeleri için borç olarak ayrılmışsa, borç miktarı mal varlığınızdan düşülür ve kalan net miktar üzerinden zekât hesaplanır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekâtın farz oluşu ve mal varlığına ilişkin ayetler şöyledir:
"Mallarınızda, onda bir nispetinde zekât vardır..." (Tevbe, 9/103)
"Ey iman edenler! Mallarınızın temiz olanından zekât verin..." (Bakara, 2/267)
Hadislerde de malın üzerinden bir yıl geçtikten sonra zekât verilmesi emredilmiştir:
"Her kimin üzerinde bir yıl geçen nisap miktarında malı varsa, ondan yılda bir zekât vermesi farzdır." (Buhari, Zekât 1)
Detaylı Açıklama
Elinizde 17.000 TL değerinde altın biriktirmişsiniz ve bu mal varlığınız üzerinden bir yıl geçmiş. Ancak, 15.000 TL civarında bir kısmı taksit ödemeleri için ayrılmış ve borç olarak kabul edilebilir. Hanefi mezhebine göre, borçlar maldan düşülür. Yani, toplam malınızdan borçlarınızı çıkardıktan sonra kalan net miktar üzerinden zekât hesaplanır. Eğer net mal varlığınız nisap miktarına ulaşırsa (güncel altın fiyatlarına göre yaklaşık 85 gram altın veya karşılığı para), bu miktar üzerinden %2,5 oranında zekât vermeniz gerekir.
Bu durumda, taksit borcunuz mal varlığınızın önemli bir kısmını oluşturuyorsa, borçlarınızı düşüp kalan miktar nisap sınırını geçiyorsa zekât vermelisiniz. Eğer net malınız nisap altında kalıyorsa zekât farz olmaz. Ayrıca, taksit borcunuzun tamamını ödemeden önce zekâtı borç düşüldükten sonra hesaplamak, borcunuzu azaltma ve zekâtınızı doğru verme açısından önemlidir.
Günümüzde taksitli alışverişler yaygın olduğundan, borçların mal varlığından düşülmesi zekât hesaplamasında kolaylık sağlar ve haksızlık önler. Bu konuda Diyanet İşleri Başkanlığı da benzer görüşler bildirmiştir.
Diğer Görüşler
Şafii mezhebine göre de borçlar maldan düşülür ancak borcun türüne göre farklı uygulamalar olabilir. Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde borçların net maldan düşülmesi esastır. Ancak bazı alimler, borcun zekât vadesinde ödenmesi şartıyla düşülebileceğini belirtirler.
Sonuç
Özetle, elinizdeki altın ve nakit gibi mallardan borçlarınızı düşerek kalan net miktar üzerinden zekâtınızı hesaplayınız. Taksit borcunuz mal varlığınızın önemli kısmını oluşturuyorsa, borç düşüldükten sonra kalan miktar nisap sınırını geçiyorsa zekât vermeniz gerekir. Borçlarınızı takip edip, zekâtınızı zamanında ve doğru şekilde vermeniz, ibadetinizi yerine getirmenizi sağlar.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
