Sürekli ilaç kullanan bipolar hastası olan kişi oruç için fitre mi vermeli?
Fragedetails
"Hocam ben bipolar hastası bir hemşireyim. Sizin tavsiye ve öneriniz ile yirmi dokuz yaşında hemşirelik okuluna başlayıp bitirdim. Allah sizden razı olsun tekrar teşekkür ederim gösterdiğiniz yol için belki hatırlarsınız.
Benim düzenli kullanmam gereken lityum ve diğer birçok ilacım var. Doktoruma kontrole gittiğimde oruç tutmamamı söyledi. Sahur ve iftarda alayım dedim dozları, hayır düzenli üç öğün ve gece alman lazım dedi. Vücutta lityum denen bu tuzun eksik olmaması gerektiğini söyledi. Ben orucu tutmak istiyorum. Bir yandan da korkuyorum çünkü atakları çok kötü oluyor. Yaşadıklarımı anlatmak isterdim ama çok uzun. Mani ve depresyon atakları oluyor. Ortası yok bu hastalığın, bilmem biliyor musunuz ama. Bu tarz konularda doktorun dini yönden bilgili ve Allah korkusu olan biri olması lazım diye biliyorum. İçini bilemem ama tesettürlüyüz diye kötü yaklaşan hekimlerimizden değil, çok ilgili biri onu diyebilirim sadece. Bana ne önerirsiniz bu konuda nasıl bir yol izlemeliyim? Tekrar kontrole gidince soracağım ömür boyu mu tutmayacağım diye, ömürlük bir tedavi bu çünkü daha kesin tedavisi bulunmuş değil. Bu tutamadıklarım yerine kefaret ya da fidye mi deniyor bunu mu vermem lazım? Şimdiden teşekkür ederim. "
Açıklama
Bipolar hastalığı gibi sürekli ilaç kullanımı gerektiren kronik rahatsızlıklarda oruç tutmanın hükmü, hastanın sağlık durumu ve tedavi gerekliliği göz önünde bulundurularak değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, oruç tutmak kişinin sağlığını ciddi şekilde tehlikeye atıyorsa veya hastalık tedavisi için oruç tutması mümkün değilse, oruç tutmaması caizdir. Bu durumda, oruç tutamadığı günler için fidye (fitre) vermesi gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de sağlık nedeniyle oruçtan muafiyet açıkça belirtilmiştir:
"Allah size kolaylık diler, zorluk dilemez." (Bakara, 2/185)
"Hasta ve yolcu, tutamadıkları günler sayısınca diğer günlerde oruç tutarlar." (Bakara, 2/185)
Hadislerde de hastalık sebebiyle oruç tutmamanın mübah olduğu belirtilmiştir:
"Allah, hastalığı ve zor durumu olan kimseye kolaylık sağlar." (Buhari, Savm, 19)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, bipolar hastalığı gibi psikiyatrik rahatsızlıklar, özellikle düzenli ve sürekli ilaç kullanımı gerektirir. Doktorunuzun oruç tutmamanız gerektiği yönündeki tavsiyesi, sağlığınızın korunması ve hastalığınızın kötüleşmemesi içindir. İslam dini, insan sağlığını korumayı öncelikli tutar ve zorluk durumunda kolaylık sağlar.
Hanefi mezhebine göre, oruç tutamayan kişi, tutamadığı her gün için bir fidye (fitre) verir. Fidye, bir misket hurması veya onun değerindeki yiyeceği ihtiyaç sahiplerine vermektir. Bu, oruç tutamadığınız günlerin kefaretinden farklıdır; kefaret, orucu kasten bozmakla ilgilidir. Siz hastalık nedeniyle oruç tutamadığınız için fidye vermeniz gerekir.
Günümüzde, özellikle bipolar gibi kronik hastalıklarda, sağlık durumunuz elverdiğinde oruç tutmak mümkün olabilir. Ancak doktorunuzun tavsiyesi önceliklidir. Eğer oruç tutmanız sağlığınızı tehlikeye atıyorsa, oruç tutmayıp fidye vermeniz İslam'ın kolaylık prensibine uygundur.
Oruç tutamadığınız günleri daha sonra kaza etmek mümkünse, sağlığınız izin verdiğinde kaza oruçları tutabilirsiniz. Ancak ömür boyu süren tedavilerde bu mümkün olmayabilir. Bu durumda fidye vermek gerekir.
Diğer Görüşler
Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde hastalık nedeniyle oruç tutamayanların fidye vermesi gerektiği görüşü hakimdir. Bazı alimler, hastalığın geçici olması halinde kaza orucun öncelikli olduğunu, kalıcı hastalıkta fidyenin verilebileceğini belirtir.
Sonuç
Sağlığınız için oruç tutamıyorsanız, doktorunuzun tavsiyesine uymanız gerekir. Bu durumda tutamadığınız günler için fidye vermeniz Hanefi mezhebine göre uygundur. Allah kolaylık versin, sağlık ve imanla orucunuzu yerine getirebileceğiniz günlere kavuşmanızı dilerim.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
