Sonradan Çıkan Borca Zekat

Açıklama

Değerli Müslüman, zekât hesaplanırken malın nisap miktarına ulaşması ve üzerinden bir yıl (hicri) geçmesi gerekir. Borçlar, zekât hesaplamasında maldan düşülür ancak burada borcun türü ve durumu önemlidir.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, zekât hesaplanırken borçlar maldan düşülür. Ancak burada dikkat edilmesi gereken, borcun kesin ve ödenmesi gereken bir borç olmasıdır. Taksitli borçlarda, sadece ödenmesi gereken taksitler borç olarak dikkate alınır. Uzun vadeli ve risk altında olan çek ve senetler ise mal sayılır ve zekâta tabidir.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de zekâtın farz oluşu belirtilirken, malın temiz ve helal olması gerektiği vurgulanır:

"Ey iman edenler! Mallarınızdan zekât verin ki temizlenesiniz." (Tevbe, 9/103)

Hadislerde ise borçların maldan düşülmesi gerektiği anlaşılır:

"Borçlu olan kimse, borcunu ödeyinceye kadar zekât vermez." (İbn Mace, Zekat, 4)

Detaylı Açıklama

Zekât hesaplamasında, elinizdeki malın toplam değeri esas alınır. Araba gibi kişisel ihtiyaçlar zekâta tabi değildir. Ancak elinizdeki para, çek ve senetler mal sayılır. Uzun vadeli ve risk altında olan çek ve senetler, alacak olarak değerlendirildiği için zekâta tabidir. Borçlar ise maldan düşülür. Burada önemli olan, borcun kesin ve ödenmesi gereken kısmının düşülmesidir. Taksitli borçlarda sadece o yıl ödenmesi gereken taksitler borç olarak kabul edilir. Gelecekteki taksitler henüz borç olarak hesaplanmaz.

Örneğin, geçen yıl 30.000 TL malınız varsa ve bunun içinde araba gibi kişisel ihtiyaçlar varsa, bunlar maldan çıkarılır. Çek ve senetler mal sayılır. Şu anda 14.000 TL taksitli borcunuz varsa, sadece bu yıl ödenecek taksit tutarını maldan düşmelisiniz. Eğer bu 14.000 TL tamamı bu yıl ödenecekse, tamamı düşülür. Aksi takdirde sadece bu yıl ödenecek kısmı düşülür.

Bu şekilde net mal miktarınızı bulduktan sonra, üzerinden bir yıl geçmişse ve nisap miktarına ulaşmışsa zekât vermeniz gerekir. Nisap miktarı güncel olarak yaklaşık 85 gram altın değerindedir.

Diğer Görüşler

Diğer mezheplerde de benzer şekilde borçların maldan düşülmesi esastır. Ancak bazı görüşlerde, borcun tamamı değil sadece ödenmesi kesin olan kısmı dikkate alınır. Bu konuda ihtilaflar bulunmaktadır ama Hanefi mezhebi bu konuda kolaylaştırıcıdır.

Sonuç

Özetle, zekât hesaplamasında borçlar maldan düşülür. Taksitli borçlarda sadece bu yıl ödenecek taksitler düşülür. Araba gibi kişisel ihtiyaçlar mal sayılmaz. Net mal miktarınız nisap miktarına ulaşmış ve üzerinden bir yıl geçmişse zekât vermelisiniz.