Sınavı geçmek için yemek ısmarlamak rüşvet midir?
Question Details
"Hocam ben bir belge almak için bir sınava girdim. Sınav bittikten sonra hocalardan birisi yanıma gelip çok hata yaptın dedi. “Şimdi bırakalım diyen de var, ben hocalarla konuşup geçirtmeye çalışacağım, gel beraber bir yemek yiyelim onlara hediye olsun.” gibi bir şey de söyledi. O zaman sakıncalı görmedim ve onlara bir yemek ısmarladım ama şimdi sınav sonucumun buna bağlı olması gibi bir çıkarım yapıyorum. Bunun rüşvet olduğunu düşünmek vicdanen beni rahatsız ediyor.
Ek olarak şöyle bir durum var ki; sınav sürecim ve izlenimlerim bana sanki anlatıldığı gibi değil de yemek arasında o kişilerin benim onlara bir yemek ısmarlamamı istedikleri için böyle yansıttıklarını hissettiriyor. Zaten o an için de böyle hissettiğim için üstü kapalı bir tehdit gibi de olsa onlara yemek ısmarlamaktan kaçmayacağımı hatta gönülden helal ederek bunu yapabileceğimi düşündüm. Bu durumu yaşarken hissettiklerimle şu an hissettiklerim çok farklı. Sınav sonucum resmen açıklanmasa da bana hayırlı olsun dediler. Ben bu sınavı kazanırsam şüphe karıştığı için bu belgeyi iade etme şansım da yok yani resmi olarak böyle bir uygulama yok. Sizden hem yaşadıklarımın dinimize göre nasıl göründüğünü hem de bunun sonucunda yapmam gereken en uygun şeyin şu an ne olduğunu öğrenmek istiyorum."
Açıklama
Rüşvet, bir kimsenin hakkı olmayan bir şeyi elde etmek için karşı tarafa maddi veya manevi bir menfaat sunmasıdır. Sınavda başarılı olmak için hocalara yemek ısmarlamak, bu menfaatin karşılığı olarak sınav sonucunun etkilenmesi durumunda rüşvet sayılır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, sınavda geçmek için hocalara yemek ısmarlamak ve bunun karşılığında sınav sonucunun etkilenmesi rüşvet kapsamına girer ve haramdır. Rüşvet vermek ve almak, İslam'da yasaklanmıştır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de rüşvetle ilgili açık uyarılar vardır:
“Allah, rüşveti ne verir ne de alır; ama Allah, rüşveti verenin ve alanın amellerini boşa çıkarır.” (Kaynak: Tirmizî, Rüşvet hadisi)
“Ey iman edenler! Adaleti ayakta tutan, Allah için şahitlik eden kimseler olun. Bir topluluğa olan kininiz, sizi adaletsizliğe sevk etmesin. Adil olun; bu takvaya daha uygundur.” (Kur'an, Maide, 5/8)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, sınav gibi adaletin ve hakkaniyetin esas olduğu durumlarda, başarının maddi veya manevi menfaat karşılığında sağlanması İslam ahlakına aykırıdır. Hocaların sınav sonucunu etkileyebilecek konumda olması ve bu menfaatin karşılığı olarak yemek ısmarlanması, rüşvetin temel unsurlarını oluşturur. Ancak burada önemli olan niyettir; eğer yemek ısmarlama tamamen gönüllü ve hediye niyetiyle yapılmışsa, ancak karşı tarafın sınav sonucunu etkileme kastı varsa, bu durum rüşvet olur. Diğer yandan, sizin hissettiğiniz rahatsızlık ve şüpheler, bu işin doğru olmadığını gösterir ve vicdanen rahatsızlık duymanız İslam ahlakına uygundur.
Bu tür durumlarda, mümkünse yetkili makamlara durumu bildirmeniz, hakkınızın korunması açısından önemlidir. Ayrıca, bu belgeyi kullanırken veya sınav sonucunu kabul ederken kalbinizde şüphe varsa, bu durumdan dolayı tövbe edip Allah'tan af dilemeniz gerekir. İslam dini, haksızlık ve zulüm karşısında susmamayı ve hakkı savunmayı emreder.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de rüşvetin haram olduğu konusunda ittifak halindedir. Ancak bazı alimler, eğer menfaat karşılıklı değilse ve sadece hediye niyetiyle verilmişse, bu durumda rüşvet hükmü doğmayabilir. Fakat sınav gibi adaletin esas olduğu durumlarda, böyle bir hediye dahi şüphe uyandırabilir ve sakıncalı görülür.
Sonuç
Sonuç olarak, sınavda başarılı olmak için yemek ısmarlamak rüşvet olarak değerlendirilir ve haramdır. Bu durumdan dolayı vicdanen rahatsızlık duyuyorsanız, tövbe edip Allah'tan af dileyin ve hakkınızı yasal yollarla aramaya çalışın. İslam'da adalet ve hakkaniyet esastır, kolaylaştırınız zorlaştırmayınız hadisine uygun davranmak önemlidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
