Sermayeyi garanti eden ortaklık caiz midir?
جزئیات سؤال
"Bir arkadaşım, elimdeki birikimi ona vermemi istedi. Ben de verdim. Yapacağı işe beni ortak ettiğini söyledi. Zarar ederse benim paramı iade edeceğine söz verdi. Bunun sakıncası olur mu?"
Açıklama
Sermayeyi garanti eden ortaklık, İslam hukukunda risk ve kazancın paylaşılması esasına dayanan ortaklık türlerinden biridir. Bu tür ortaklıkta, ortaklardan biri sermayesini garanti altına almayı talep ettiğinde, bu durumun hükmü önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, sermayeyi garanti eden ortaklık (mudaraba veya ortaklık türlerinde sermaye garantisi) caiz değildir. Çünkü ortaklıkta zarar varsa, zarar da ortaklar arasında paylaşılmalıdır; sermayenin garanti edilmesi faiz (riba) veya hileli kazanç olarak değerlendirilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de ortaklık ve ticaretle ilgili genel prensipler belirtilmiştir:
“Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksız yollarla yemeyin; ancak karşılıklı rızaya dayanan ticaret olsun.” (Nisa, 4/29)
Bir hadis-i şerifte de Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
“Ticarette karşılıklı rızaya dayanmayan her alışveriş haramdır.” (Tirmizi)
Detaylı Açıklama
Ortaklıkta sermayenin garanti edilmesi, ortaklık ruhuna aykırıdır. Çünkü ortaklıkta kar ve zarar birlikte paylaşılır. Eğer bir taraf sermayesini garanti ettirirse, bu durum diğer tarafın emeği ve riski karşısında haksız bir avantaj sağlar. Bu da İslam'ın adalet ve eşitlik prensiplerine ters düşer. Günümüzde birçok finansal işlemde sermaye garantisi talebi olabilir; ancak İslam hukukuna göre bu, ortaklık değil, faizli veya garanti edilmiş bir borç verme şekline dönüşür. Bu nedenle, arkadaşınızın size zarar durumunda sermayenizi iade edeceğine dair söz vermesi, ortaklık sözleşmesinin ruhuna aykırıdır ve caiz görülmez.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde sermayenin garanti edilmesini uygun görmezler. Bazı çağdaş İslam finans kurumları, sermaye garantisi olmadan kar-zarar ortaklığı prensibini esas alır. Ancak bazı istisnai durumlarda, garanti edilen sermaye, belirli şartlarla kabul edilebilir; fakat bu çok sınırlıdır ve genellikle borç verme veya garanti sözleşmesi olarak değerlendirilir.
Sonuç
Değerli Müslüman, sermayeyi garanti eden ortaklık İslam hukukunda caiz değildir. Ortaklıkta kar ve zarar birlikte paylaşılmalıdır. Sermayenizi garanti ettirmeden, gerçek bir ortaklık yapmanız daha uygundur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
