Sermaye Ortaklığı (Kâr Ortaklığı) Caiz midir?
Detail Pertanyaan
"Selamunaleyküm. Hocam ben toptan aksesuar işi yapıyorum. Bu iş çok sermaye isteyen bir iş. Benim imkânım da bu sermayeye tam olarak yetmiyordu. Bir arkadaşımdan bu işlerimi büyütmem için bana sermaye ortağı olmasını talep ettim. Kendisinden 100 bin TL aldım ve bu sermaye karşılığında ona aylık 1500 TL kar veriyorum. Aslına bakarsanız yüz de vermek istiyorum ama bizim işlerin karışık olması ve sayımı imkansız gibi bir durum var. Şimdi bu aldığım para içimde şüpheler oluşturuyor; faizle para almışım gibi. Ama kendi aramızda akit düzenledik, kar ortağıdır diye sözleşme düzenledik. Bu alınan paranın hükmü nedir hocam?"
Açıklama
Sermaye ortaklığı veya kâr ortaklığı, bir işin sermayesini birden fazla kişinin koyması ve elde edilen kârın paylaşılmasıdır. Bu tür ortaklıklar İslam hukukunda belirli şartlar altında caizdir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, sermaye ortaklığı (mudaraba veya ortaklık) caizdir. Ancak, ortaklıkta kar ve zarar paylaşımı adil olmalı, sabit ve garantili faiz gibi bir ödeme olmamalıdır. Eğer kar payı sabitlenmiş ve zarar riski ortadan kalkmışsa, bu durum faiz (riba) hükmüne girer ve caiz olmaz.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de ortaklık ve faizle ilgili hükümler bulunmaktadır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar. Bu, onların 'alım satım' yapmıyorlar da faiz alıyorlar demektir." (Bakara, 2:275)
"Ey iman edenler! Faizden (riba) uzak durun..." (Âl-i İmrân, 3:130)
"Birbirinizin mallarını haksız yolla yemeyin, ancak karşılıklı rızaya dayalı ticaret olsun." (Nisa, 4:29)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, sizin durumunuzda sermaye ortaklığı yaparken önemli olan husus, ortaklık akdinde kar ve zarar paylaşımının açık ve adil şekilde belirlenmesidir. Eğer ortaklıkta kar payı sabitlenmiş ve zarar riski ortak tarafından üstlenilmiyorsa, bu durum faizli borç verme gibi değerlendirilir ve caiz olmaz. Ancak, ortaklıkta kar payı işin net karına göre değişir ve zarar varsa ortak zarar eder, bu durumda ortaklık caizdir.
Örneğinizde, arkadaşınıza aylık 1500 TL sabit kar vermeniz, sermaye karşılığında sabit getiri sağlamak anlamına gelir ki bu faiz hükmüne girer. Çünkü işin kar-zarar durumu dikkate alınmadan sabit ödeme yapılmaktadır. Bu nedenle, bu tür sabit kar ödemeleri yerine, kar ve zarar ortaklık payları üzerinden belirlenmeli ve sözleşme buna göre düzenlenmelidir.
Günümüzde, ticari ortaklıklar ve sermaye yatırımları için mudaraba veya muşaraka sözleşmeleri yapılmakta, kar ve zarar oranları önceden belirlenmekte ve taraflar bu riski paylaşmaktadır. Bu şekilde yapılan ortaklıklar İslam hukukuna uygundur.
Diğer Görüşler
Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde sabit kar garantisi veren ortaklıklar faizli borç verme sayılır ve caiz değildir. Ancak kar ve zarar ortaklığı esasına dayanan sözleşmeler caizdir. Bazı çağdaş İslam alimleri, kar-zarar ortaklığı esasına dayanan ticari ortaklıkları teşvik etmektedir.
Sonuç
Sabit kar garantisi veren sermaye ortaklığı faiz hükmüne girer ve caiz değildir. Kar ve zarar ortaklığı esasına dayanan, riskin paylaşıldığı ortaklıklar ise caizdir. Bu nedenle, sözleşmenizi kar-zarar ortaklığı esasına göre düzenlemeniz ve sabit ödeme yapmaktan kaçınmanız gerekir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
