Sattığım evle birlikte zekâtımı nasıl hesaplamalıyım?
प्रश्न का विवरण
"Hocam zekâtla ilgili araştırma yaparken, gayrimenkul zekâtı ile ilgili kısa bir videonuzu izledim. Bu konuyla ilgili bir problemim var. Ben her yıl Ramazan ayı sonunda bir dahaki Ramazana kadar, önümüzdeki yılın zekâtını burs vs. gibi yollarla parça parça dağıtıp, sonra Ramazanda hesap yaparım. Vermem gereken zekâttan eksik kalmışsa onu da veririm. Ticaret yapmıyorum ama eski ticaretimden kalan birikmişimden bunu her yıl dağıtıyorum. Ayrıca satmaya çalıştığım bir evim vardı bir kaç gün evvel anlaştık gibi nasipse yarın öbür gün satış gerçekleşecek. Bu satışın zekâtı altmış bin TL kadar olacak. Bunun zekâtını da her zamanki gibi yıl içinde dağıtabilir miyim? Bu yıl dağıttığım zekât, dağıtmam gerekenden yirmi beş bin TL fazla olmuş. Bunu dağıtacağımdan düşmeli miyim? Bir de zekâtı hesaplarken bu evin maliyetini satıştan düşüp öyle mi hesaplamalıyım? Yani evden ettiğim kârın zekâtını mı vermeliyim yoksa satış fiyatının tamamından mı zekât vermeliyim? Satışı Türk Lirası olarak hesaplarsak kârlı görünüyorum ancak dolar bazında hesaplarsak zararım oluyor. Lütfen beni aydınlatıp yardımcı olur musunuz? "
Açıklama
Zekât, İslam'da malın belirli bir miktarının yıl sonunda verilmesi gereken bir ibadettir. Gayrimenkul ve ticaret malı zekâtı farklı hükümlere tabidir. Satılan evin zekâtı ve önceden verilen zekâtların durumu hakkında bilgi vermek önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, ticaret malı ve ticaretten elde edilen kar üzerinden zekât verilir. Gayrimenkul ise eğer ticaret amacıyla alınmamışsa, yani yatırım veya konut amaçlı ise zekâta tabi değildir. Satıştan elde edilen kârın zekâtı verilir, satış fiyatının tamamı üzerinden değil.
Deliller
Kur'an'da zekâtın malın belirli miktarı üzerinden verilmesi emredilir:
"Mallarınızda, onda bir nisab miktarı zekât olarak fakirlere verin." (Tevbe, 9/103)
Hz. Peygamber (s.a.v) ticaret mallarının zekâtını vermeyi emretmiştir:
"Ticaret mallarınızda zekât vardır." (Buhari, Zekât, 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, gayrimenkulünüz ticaret amacıyla değilse, yani yatırım veya şahsi kullanım için alınmışsa, bu evin satış fiyatı üzerinden zekât vermeniz gerekmez. Ancak, evin satışından elde ettiğiniz kâr (satış fiyatı eksi maliyet) ticaret kazancı sayılır ve bu kâr üzerinden zekât vermeniz gerekir. Bu, Hanefi mezhebinin genel uygulamasıdır.
Zekâtı yıl içinde parça parça vermeniz caizdir ve bu, kolaylık sağlayan bir uygulamadır. Ancak yıl sonunda toplam mal varlığınızı ve vermeniz gereken zekâtı hesaplayıp, yıl içinde verdiğiniz zekâtı bu miktardan düşmelisiniz. Eğer yıl içinde fazla zekât verdiyseniz, bu fazla miktar sonraki yılın zekâtından mahsup edilebilir.
Satış fiyatını Türk Lirası olarak hesaplamak gerekir, çünkü zekât malın değerine göre verilir. Döviz bazında zarar veya kâr hesabı, zekâtın hesaplanmasında esas alınmaz. Önemli olan, malın elinizdeki değeridir.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak gayrimenkulün ticaret malı olmadığı sürece zekâta tabi olmadığı kabul edilir. Ancak bazı alimler, yatırım amaçlı gayrimenkulün kira geliri üzerinden zekât verilmesini önerirler. Bu konu ihtilaflıdır ve sizin durumunuzda kira geliri yoksa bu hüküm uygulanmaz.
Sonuç
Özetle, evin satışından elde ettiğiniz kâr üzerinden zekât vermelisiniz. Yıl içinde verdiğiniz zekâtı toplamdan düşebilir, fazla verdiyseniz sonraki yıl kullanabilirsiniz. Hesaplamayı Türk Lirası üzerinden yapmanız uygundur. Allah kolaylık versin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
