Sahibi Olmayan Ağaçların Meyvesi Yenir mi?
Butiran Soalan
"Hocam ben harama helale dikkat etmeye çalışıyorum. Aklımıza bir soru takıldı bulamadım cevabını. Belediyenin, devletin parklarında ekili olan veya kamu binalarında ekili olan, herhangi bir şekilde satılmayan ve toplanmayan, olgunlaştığında yerlere dökülen meyvelerin yenmesi ne olarak değerlendirilmelidir? Yememek mi lazım? Şimdiden teşekkür ediyorum. Allah dilinize sözünüze ve elinize kuvvet versin inşallah amin..."
Açıklama
Kamusal alanlarda bulunan ağaçların meyvelerinin durumu, İslam fıkhında malın mülkiyeti ve izinsiz alım konularıyla ilgilidir. Bu tür meyvelerin yenmesi helal midir, yoksa haram mıdır sorusu önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, kamuya ait ağaçların meyveleri, sahibinin izni olmadan alınması caiz değildir. Çünkü bu meyveler, kamu malı olarak kabul edilir ve izinsiz almak hırsızlık sayılabilir. Ancak belediye veya devletin izniyle veya kamuya açık ve serbest bırakılmışsa yenebilir.
Deliller
Kur'an'da mal ve mülkiyet hakkına saygı vurgulanır:
"Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksız yolla yemeyin; ancak ticaret yoluyla karşılıklı rıza ile olsun." (Nisa, 4/29)
Hadislerde de izinsiz mal almak yasaklanmıştır:
"Mümin, müminin malına zarar vermez." (Buhari, Edeb 27)
Detaylı Açıklama
Devlet veya belediyeye ait ağaçların meyveleri, kamu malıdır ve izinsiz alınması hırsızlık hükmündedir. Eğer bu meyveler toplanmıyor ve yere düşüp çürüyorsa, belediyenin veya yetkililerin izni olmadan almak caiz değildir. Ancak bazı belediyeler, bu tür meyvelerin halk tarafından toplanmasına izin verebilir veya serbest bırakabilir. Böyle durumlarda meyveleri almakta bir sakınca yoktur.
Günümüzde belediyeler bazen sosyal yardım amaçlı veya atıl meyveleri değerlendirmek için kampanyalar düzenleyebilir. Bu tür durumlarda yetkililerin açıklamalarına uyulmalıdır. İzinsiz almak, mal sahibinin hakkına tecavüz anlamına gelir ve haramdır.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de benzer şekilde kamu malına saygı esastır. Şafii ve Malikî mezheplerinde de izinsiz alma haramdır. Ancak bazı durumlarda, meyveler tamamen atılmış ve sahibinin hakkından vazgeçtiği anlaşılırsa, almakta sakınca görülmez.
Sonuç
Değerli Müslüman, belediye veya devlet ağaçlarının meyvelerini izinsiz almak haramdır. Meyveler toplanmıyor ve yere düşüyorsa bile, yetkililerin izni olmadan almak caiz değildir. Belediyenin izin verdiği durumlarda ise meyveleri almakta bir sakınca yoktur. Haramdan kaçınmak için yetkililere danışmak en doğrusudur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
