Pos Makinesiyle Yapılan Alışverişte Müşteri de Faize Bulaşmıyor mu?
Question Details
"İş yeri sahiplerinin belki de %99'u karttan çekilen parayı bir sonraki gün alıyor. Bankaların anlaşması, karttan pos makinasına çekilen para 45 gün sonra verilir. Şayet işyeri sahibi pos'a çekilen parayı bir sonraki gün isterse bu sefer banka, hesaba yatan paradan belli bir miktar komisyon keserek parayı işyeri sahibine veriyor. Burada işyeri sahibi ihtiyatlı davranmadığı için bu işten sorumlu olabilir ama hocam bu işyeri sahibini bu duruma düşüren kartla alışveriş yapan müşterinin durumunu merak ediyorum. Sonuçta müşteri o alışverişi yapmasa işyeri sahibi de bu duruma düşmeyecek. İşyeri sahibinin faiz belasına düşmesine müşteri de vesile mi oluyor?"
Açıklama
Pos makinesiyle yapılan alışverişlerde müşterinin ve işyeri sahibinin faize bulaşma durumu, İslam hukukunda önemli bir meseledir. Burada esas olan, alışverişin faiz (riba) unsuru taşıyıp taşımadığıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, müşterinin pos makinesiyle yaptığı alışverişte, eğer alışveriş peşin fiyat üzerinden ve malın teslimi anında gerçekleşiyorsa, müşteri faize bulaşmaz. Ancak işyeri sahibinin bankadan parayı erken almak için komisyon ödemesi ve bunun faiz unsuru taşıması ayrı bir konudur.
Deliller
Faizin haramlığı Kur'an-ı Kerim'de açıkça belirtilmiştir:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir..." (Bakara, 2:275)
Hz. Peygamber (sav) de faizle ilgili şöyle buyurmuştur:
"Faizin her çeşidi haramdır." (Sahih Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, pos makinesiyle yapılan alışverişte müşteri, mal veya hizmet bedelini kartıyla öder ve işyeri sahibi bu parayı bankadan alır. Burada müşteri, alışverişi peşin yapmış sayılır. Bankanın işyeri sahibine parayı 45 gün sonra vermesi veya erken almak için komisyon kesmesi, müşterinin sorumluluğunda değildir. Müşteri, alışveriş anında malın bedelini ödemiştir ve faizle doğrudan bir ilişkisi yoktur.
İşyeri sahibinin bankadan parayı erken almak için ödediği komisyon, bazı alimlere göre faiz unsuru taşıyabilir. Bu durumda işyeri sahibi ihtiyatlı davranmalı, faizden kaçınmalıdır. Ancak müşterinin alışverişi iptal edilmez veya haram olmaz çünkü onun yaptığı işlem peşin alışveriştir.
Günümüzde bankalar ve finans kurumları çeşitli hizmet bedelleri alabilmektedir. Bu bedellerin faiz olup olmadığı konusunda ihtilaflar vardır. Ancak müşterinin, pos makinesiyle alışveriş yaparken faize bulaştığını söylemek doğru değildir.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak müşterinin faize bulaşmadığı kabul edilir. Ancak bazı çağdaş İslam alimleri, bankaların uygulamalarındaki faiz unsurlarına karşı dikkatli olunması gerektiğini vurgular.
Sonuç
Özetle, pos makinesiyle alışveriş yapan müşteri faize bulaşmaz. Faiz riski daha çok işyeri sahibinin bankayla yaptığı finansal işlemlerde ortaya çıkar. Müşteri alışverişini yaparken kolaylaştırıcı ve helal olan yolları tercih etmeli, işyeri sahibi ise faizden kaçınmaya özen göstermelidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
