Patron İşçi İlişkisi
Faahfaahinta Su'aasha
"Es selamünaleyküm. Ben işyeri sahibiyim, işçi çalıştırıyorum. İşçi işten ayrıldıktan sonra motor ile kaza geçirdi, bir ay işe gelemedi. Kuran ve sünnete göre bu işçiye benim maaş vermem gerekiyor mu? Örneğin bu arkadaş 1500 TL maaş alıyor ama bankaya asgari ücretten maaşı yattığı için SSK da bu arkadaşa asgari ücretin 2/3 ü gibi bir ücret ödüyor, yani 500 TL gibi. Şimdi biz SSK’yı düşük yatırdığımız için bu arkadaşa 1000 TL farkı ödememiz gerekiyor mu? İkinci bir arkadaş da hanımına kızmış, elini kesmiş, birkaç ay çalışamadı. Aynı şekilde buna da aradaki farkı ödememiz gerekiyor mu? Bu arkadaşların kazası yüzünden biz de mağdur olduk, yerlerine başka eleman koyduk, ekstra para harcadık. İkinci sorum, depomuzda kazalar meydana geliyor, ufak ve büyük çapta. Bu kazalar dikkatsizlikten de oluyor, kaza şeklinde de oluyor. Müsait olmayan ortam şartlarından dolayı da oluyor. (Örneğin, fabrikadan düzensiz istiflenen ürün vs.) Bu kazalar sonucu ortaya çıkan zararı, kaza başına gelen depocudan kesebilir miyim? Yoksa bu zararı benim mi karşılamam gerekiyor? Allaha emanet olun."
Açıklama
İşçi ve işveren arasındaki hak ve sorumluluklar İslam hukukunda adalet ve hakkaniyet esaslarına göre düzenlenmiştir. İşçinin iş göremez hale gelmesi durumunda maaş ve zararların karşılanması konusu, hem Kur'an-ı Kerim hem de hadisler ışığında değerlendirilmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, işçi işten ayrıldıktan sonra iş göremez durumda ise ve bu durum işverenin kusurundan kaynaklanmıyorsa, işverenin işçinin maaşının tamamını ödemesi zorunlu değildir. Ancak işçinin hakkı olan ücretin eksik yatırılması durumunda, işveren eksik kalan kısmı ödemekle yükümlüdür. İşyerinde meydana gelen zararlar ise, işçinin kusuru varsa işçiden talep edilebilir; ancak kazalar ve iş ortamının elverişsizliği gibi durumlarda zarar işverenin sorumluluğundadır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de adalet ve hakkaniyetle ilgili temel prensipler şöyle belirtilmiştir:
"Allah size emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder." (Nisa, 4/58)
Hadislerde ise işçi ve işveren ilişkisiyle ilgili şu ifade önemlidir:
"Her kim bir işçi tutarsa, işçisinin hakkını tam olarak vermelidir." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, işçinin işten ayrıldıktan sonra geçirdiği kaza nedeniyle işe gelememesi halinde, işverenin SSK'ya eksik bildirim yapması işçinin hakkını zedeler. Hanefi mezhebine göre işçinin hak ettiği ücretin tamamı ödenmelidir. İşveren, işçinin maaşını düşük yatırarak işçinin sosyal güvenlik haklarını eksik bırakıyorsa, bu eksik kalan kısmı işçiye ödemekle yükümlüdür. Çünkü işçinin hakkı olan ücret, Kur'an ve sünnet ışığında korunmalıdır.
İkinci örnekte olduğu gibi işçinin kendi kusurundan kaynaklanan iş göremezlik durumunda ise, işverenin maaş ödemesi zorunlu olmayabilir. Ancak bu konuda da işverenin insaflı davranması, işçinin mağduriyetini azaltması İslam ahlakının gereğidir.
Depoda meydana gelen kazalar ve zararlar konusunda ise, işçinin kasıtlı veya ağır ihmalinden kaynaklanan zararlar işçiden talep edilebilir. Fakat dikkatsizlikten veya iş ortamının elverişsizliğinden kaynaklanan kazalarda zarar işverenin sorumluluğundadır. Çünkü işveren, iş yerini güvenli ve uygun hale getirmekle yükümlüdür. Bu, Kur'an'daki adalet ve hakkaniyet prensipleriyle uyumludur.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde de benzer şekilde işçinin hakkının korunması önceliklidir. Ancak bazı görüşlerde işçinin kendi kusurundan kaynaklanan iş göremezlik durumunda maaşın ödenmemesi caiz görülür. Hanbeli mezhebinde ise işverenin insafı ve işçinin durumu daha fazla dikkate alınır.
Sonuç
Özetle, işçinin hak ettiği ücretin tamamı ödenmeli, eksik yatırımlar tamamlanmalıdır. İşveren, iş yerinde meydana gelen zararları işçinin kusuru oranında talep edebilir; ancak kazalar ve elverişsiz çalışma koşullarından kaynaklanan zararları karşılamakla yükümlüdür. Adalet ve hakkaniyet esaslarına göre hareket etmek, İslam'ın emrettiği yoldur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
