Parası ve Altını Olup Borcu Olan Zekatı Nasıl Hesaplamalı?
Butiran Soalan
"Selamünaleyküm. Hocam sorum zekat hakkında olacak; Benim üzerinden 1 yıl geçmiş 4000 TL param var. Yine üzerinden 1 yıl geçmiş 260 gram altınım var (22 ayar). Her ay düzenli olarak ödediğim 1350 TL borcum var. Bu borcum vereceğim zekata dahil edilmeli midir? Yoksa param ve altınlarımın karşılığı olarak ne kadar zekat vermem gerekiyor?"
Açıklama
Değerli Müslüman, zekat hesaplama konusu, malın türü, miktarı ve borç durumu gibi unsurlara göre farklılık gösterebilir. Zekat, nisap miktarına ulaşan ve üzerinden bir yıl geçen maldan verilmesi farz olan mali ibadettir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, borçlar zekat hesaplanırken dikkate alınır. Yani, malınızın toplam değerinden ödenecek borçlar düşülür ve kalan miktar nisaba ulaşırsa zekat verilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekatın farz oluşu belirtilirken, malın temiz ve gerçek kazanç olması vurgulanır:
"Mallarınızda zekat verin ki, yeryüzünde sizin için temizlik ve bereket olsun." (Tevbe, 9/103)
Hz. Peygamber (s.a.v) ise borçların maldan düşülmesi gerektiğini belirtmiştir:
"Borç, maldan düşülür." (İbn Mace, Zekat, 10)
Detaylı Açıklama
Elinizde 4000 TL ve 260 gram 22 ayar altın bulunuyor. Altının ayarı nisap hesaplamasında önemlidir; 22 ayar altının gram fiyatı, 24 ayar saf altına göre biraz daha düşüktür. Nisap miktarı, yaklaşık 85 gram saf altın veya karşılığı paradır.
Borçlarınız ise zekat hesaplamasında maldan düşülür. Örneğinizde aylık 1350 TL borç ödüyorsunuz; yıllık toplam borcunuz 1350 x 12 = 16.200 TL'dir. Ancak, zekat hesaplama anında mevcut borcunuzun toplam borcunuz değil, ödemekle yükümlü olduğunuz ve henüz ödenmemiş kısmı dikkate alınır.
Şayet borcunuzun tamamı ödenmemiş ve mevcutsa, toplam malınızın (4000 TL + altının güncel piyasa değeri) değerinden bu borç düşülür. Kalan miktar nisap miktarını aşarsa, %2,5 oranında zekat vermeniz gerekir.
Örnek hesaplama:
- Altının güncel piyasa değeri: Örneğin 260 gram x 22 ayar altının gram fiyatı (örneğin 1000 TL) = 260.000 TL
- Toplam mal: 4000 TL + 260.000 TL = 264.000 TL
- Mevcut borç: Diyelim ki 16.200 TL (ödenmemiş kısmı)
- Zekata esas mal: 264.000 TL - 16.200 TL = 247.800 TL
- Nisap miktarı yaklaşık 85 gram saf altın (örneğin 85.000 TL civarı) olduğundan, zekat vermeniz gerekir.
- Zekat miktarı: 247.800 TL x %2,5 = 6.195 TL
Bu hesaplamada borçlarınız maldan düşülür ve kalan miktar üzerinden zekat verilir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde de borçların maldan düşülmesi genel kabul görür. Ancak bazı alimler, borcun türüne ve vadesine göre farklı değerlendirmeler yapabilirler. Günümüzde Diyanet İşleri Başkanlığı da borçların düşülmesi gerektiğini belirtmektedir.
Sonuç
Ödenecek zekat miktarını hesaplarken, malınızın toplam değerinden mevcut ve ödenmemiş borçlarınızı düşünüz. Kalan miktar nisap miktarını aşarsa, %2,5 oranında zekat vermeniz gerekir. Borçlarınızı düzenli takip edip, zekatınızı buna göre hesaplamanız kolaylık sağlar.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
