Parası Olmayan Kimsenin Hacca Gitmek İstemesi Ve Şartları Zorlaması Uygun mudur?
Savol tafsilotlari
"Selamünaleyküm hocam. Oğlum özel bir hastanede 1000 tl maaşla çalışıyor. 28 yaşında evli 1 çocuğu var, kirada oturuyor. Katkılarımızla zor geçiniyor, borcu da var, birikimi yok. Ama diyanetin götüreceği kafilede görevli olarak hacca gitmek istiyor. 2 aylık bir sure buradaki çocuklarının geçimi, kendi masrafı bir yana özel şirketinde bu kadar izin verip vermeyeceği de belli değil. Olsun istifa ederim geldikten sonra Allah kerim diyor. Elbette Allaha tevekkül etmeliyiz ama benim de durumum yok yardım etmeye. Kendinin de pasaporta bile parası yok. Bir şeyde diyemiyorum, fıkhen durumunu bilmediğim için konuşamıyorum. Durumumuz daha önce iyiydi, kendisi ve eşini düğün hediyesi olarak umreye gönderdim. Ama şimdi yapamıyorum. Ben ve eşimde hac yapmadık. Çok ta istiyoruz ama olmuyor. Ne yapmalıyız? Oğlum gitmeli mı? Yardımcı olursanız sevinirim?"
Açıklama
Hac, İslam'ın beş şartından biridir ve maddi ve fiziki olarak gidilebilecek durumda olanlar için farzdır. Ancak kişinin maddi durumu ve diğer sorumlulukları göz önünde bulundurularak bu ibadetin yerine getirilmesi gerekir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, hacca gitmek ancak kişinin maddi durumu müsaitse ve gitmesi ailevi ve sosyal sorumluluklarını aksatmıyorsa farzdır. Maddi imkânı olmayan, borçlu olan veya ailesinin geçimini zorlaştıracak durumda olan kimsenin hacca gitmesi zorunlu değildir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de Allah Teâlâ şöyle buyurur:
"Haccı ve umreyi Allah için tamamlayın." (Bakara, 2/196)
Ancak aynı surede devamında maddi ve fiziki güçlükler göz önünde bulundurulur:
"Kim hasta veya yolunda zorluk içinde olursa, başka zamanda fidye verir." (Bakara, 2/196)
Bu ayet, haccın zorluk ve imkânsızlık durumunda ertelenebileceğini gösterir.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, oğlunuzun maddi durumu ve ailesinin geçimi göz önünde bulundurulduğunda, onun hacca gitmek için işinden istifa etmesi veya borçlanması uygun değildir. Hac, zenginlik ve sağlık gibi şartları taşıyanlar için farzdır. Eğer kişi borçlanarak veya ailesinin geçimini zorlaştırarak giderse, bu durum İslam hukukunda uygun görülmez. Ayrıca, Diyanet İşleri Başkanlığı gibi resmi kurumların düzenlediği hacca katılımda görevli olmak, izin ve maddi imkân gerektirir. Oğlunuzun işinden izin alması ve maddi hazırlık yapması gerekir. Tevekkül etmek güzel bir davranıştır ancak sorumluluklar da göz ardı edilmemelidir.
Oğlunuzun ve ailenizin durumu göz önüne alındığında, haccı ertelemek ve maddi durumun düzelmesini beklemek daha doğru olur. Siz ve eşiniz de hac yapmayı arzu ediyorsanız, maddi ve manevi hazırlıkla bu ibadeti gerçekleştirmek için sabretmek en uygunudur.
Diğer Görüşler
Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde, haccın maddi ve fiziki imkânlarla bağlantılı olduğu, zor durumda olanların haccı erteleyebileceği görüşü hakimdir. Bazı alimler, kişinin borçlanarak hacca gitmesini uygun görmezler. Ancak bazı durumlarda, kişinin borçlanması kaçınılmazsa ve niyeti samimiyse, bu husus değerlendirilir.
Sonuç
Oğlunuzun mevcut maddi ve sosyal şartları hacca gitmeye uygun değildir. Borçlanmak veya işinden istifa etmek yerine, maddi durumun düzelmesini beklemek ve sabretmek en doğru yaklaşımdır. Hac, kolaylaştırılmış bir ibadettir; zorlaştırmak İslam'ın ruhuna aykırıdır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
