OYAK şirketler grubundan alınan kâr payı faiz midir?
Butiran Soalan
"Hocam askeri personellerin maaşlarının küçük bir kısmı OYAK şirketler grubu denilen bir sandığa kesiliyor ve belli bir zaman sonra bu şirketlerin kâr payından tüm personeller pay alıyor. Şirketlerin zamanla yaptıkları kârdan belli bir kısmını üye olan personellere dağıtıyor. Bankalarda bekletilip bekletilmediği hakkında net bir bilgiye sahip değilim sadece kâr payı olarak söyleniyor. Bu alınan pay faiz midir? Şüpheli duruma düşen paranın hükmü nedir?"
Açıklama
OYAK gibi şirketler grubundan alınan kâr payının faiz olup olmadığı, İslam hukukunda önemli bir konudur. Bu, paranın nasıl değerlendirildiği ve kârın kaynağına bağlıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, eğer OYAK üyelerinin yatırdığı para, faiz (riba) içermeyen bir ortaklık veya sermaye payı olarak değerlendirilirse, alınan kâr payı faiz sayılmaz. Ancak para sadece belirli bir süre için verilmiş ve karşılığında sabit, garantili bir getiri sağlanıyorsa bu faiz hükmündedir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili açık uyarılar vardır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar..." (Bakara, 2/275)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili şöyle buyurmuştur:
"Altı şey vardır ki, kim onları alırsa, kıyamet günü Allah ona yüzünü karşıya çevirir." (Buhari, Riba 1)
Detaylı Açıklama
OYAK, üyelerinin birikimlerini çeşitli şirketlerde değerlendirerek kâr payı dağıtan bir sandık sistemidir. Burada önemli olan, üyelerin paralarının ortaklık payı olarak değerlendirilip değerlendirilmediğidir. Eğer üyeler, OYAK'a sermaye koyup ortak oluyor ve şirketlerin kârından pay alıyorsa bu, İslam hukukunda ortaklık (mudaraba veya müşaraka) kapsamındadır ve faiz sayılmaz.
Ancak, para sadece belirli bir süre için yatırılıp, karşılığında sabit ve garantili bir getiri sağlanıyorsa bu durum faiz hükmüne girer. OYAK'ın paraları bankalarda bekletip bekletmediği, ya da şirketlerin faaliyetlerinin faizli işlemlerle karışık olup olmadığı gibi detaylar da önemlidir. Eğer şirket faaliyetleri helal alanlarda ise ve kâr payı gerçek kâr üzerinden dağıtılıyorsa, bu İslam hukukuna uygundur.
Şüpheli durumlarda, paranın faize karışmaması için dikkatli olunmalı, mümkünse OYAK'ın faaliyet raporları ve finansal yapısı incelenmelidir. Ayrıca, bu tür kurumların Diyanet İşleri Başkanlığı veya benzeri İslami finans kurumları tarafından değerlendirilmiş fetvaları takip edilmelidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak ortaklık esasına dayanan kâr payını faizden ayırır. Ancak bazı alimler, kurumun faaliyet alanı ve finansman yapısına göre farklı değerlendirmeler yapabilir. Örneğin, Şafii mezhebi de benzer şekilde ortaklık kârını faiz saymaz, ancak garanti edilen sabit getiri faizdir.
Sonuç
Değerli Müslüman, OYAK'tan alınan kâr payı, sermaye ortaklığı esasına dayanıyorsa faiz değildir. Ancak sabit ve garantili bir getiri ise faiz hükmündedir. Şüpheli durumlarda kurumun finansal yapısını araştırmak ve İslami otoritelerin görüşlerini almak en doğrusudur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
