Öşürden Bir Sorumluluğum Var Mı?

جزئیات سؤال

"Babamgil ana-baba bir 8 kardeş ve birde baba bir 3 kardeşleri daha var. Babaannem sağ. Dedem yıllar önce öldüğünde diğer 3 kardeşleri evlenmiş aile dışındalar. Dedem öldüğünde 8 kardeşten en büyük, babam evli, diğerleri bekar.Dedem ile diğer çocukların bazısı arasında aile içi sorunlar yaşanmış. Dedemde elinde olan tarlaların çoğunu resmi olarak babaanneme vermiş. Bir kısım tarlada (16 dönüm) dedemin üstünde. Babam, iki amcam ve evleninceye kadar diğerleri beraber çalışmışlar. Sırayla evlenecek olanı evlendirmişler. Babam sağ iken iki amcamla beraber 2003 de vefat edinceye kadar bütün tarlaları ekip dikerlerdi. Babamın öldükten sonrada diğer amcalarım ekip dikiyorlar. Diğer kardeşleri babaanneme tarlaları herkese paylaştırması için talepte bulunuyorlar. Ne dedemin olan nede babaannemin üzerine kayıtlı olan tarlaları paylaştırılmış değil ve halen amcamlar ekiyor. Haklı olarak herkes payını istiyor. Hocam böyle karmaşık bir yapının içinde büyüdük. Babam 2003 de ölünce amcamlar bizi korudu kolladı. Tabi bende okulumdan boş olan zamanlarda çalıştım. Tabi yine aynı arazilerde. Ama çalıştığım çok bir şey etmez. 2008'e kadar böyle devam etti. 2008 de ben asteğmen olarak güneydoğuya askere gidince maaş aldım. O andan itibaren biz çoğunlukla kendimizi idare etmeye başladık. Kırsalda yaptığım için para biriktirdim. Gelince babam gününden kalan birkaç inek vardı onlarla ilgilenmeye başladım. Yeni inek aldık vs. Yani kazancımız şu anda sığırcılıktan. Ancak sığırların saman ve yem ihtiyacını amcamların ekip diktiği tarlalardan sağlıyoruz. Bende az çok çalışıyorum. Geçen sene yani şuanda kullandığımız yem ve samanın %80-90 ını babam gününden kalan ineğin birini satarak karşıladık. Bu düzenden ben giderek sıyrılmaya çalışıyorum. Kalkan mahsulün öşrü verilmiyor. Ben hâsılatta söz sahibi değilim. Şu anda vermek istesem hâsılat benim değil. Ancak un vs. gibi yiyip içiyoruz. Genellikle pancar kooperatifi gibi faiz bulaşabilen yerlerden ve kredi kartı gibi şeylerle alış veriş yapılıyor. Yani faiz şüphesi de kafamı karıştırıyor. Birde hocam dedemin tarlalarının ekimine de sadece traktör sürmek gibi ve ya beden çalışmak gibi katkıda bulunuyorum. İstemeyerek de olsa bunu yapıyorum. Hocam karmaşık yapı ve Sizden aldığım cevaba göre ben bu düzeni tamamen terk ve ya devam ettirmek istiyorum.
1- Geçmiş yıllar için ve şu an için Öşürden benim bir sorumluluğum olur mu? Ben kendi yedirdiğimi hesaplayıp versem nasıl olur.
2- Yine tarlaları hak sahiplerine vermek benim elimde değil. Ancak cahiliye dönemimde amcamgile yakın olduğumdan zulme destek oldum. Ancak askerden sonra en azından kalben ben bu durumu istemedim. Hocam babaannem halalarımın baskıları yüzünden vermeye niyetlenmişti. Bende Allah rızası gözetmeden "seni koruyup kollayan olmaz kime ektirirsen ektir ama tapuları verme ölünce alsınlar demiştim" babaannemi düşünerek. Ancak yine istemesem de bize faydası oluyor. Bizim inekler üzerinde mirasçıların bir hakkı var mıdır? Helalleşmem gerekir mi?
3- Birde hocam annem sadece benim evlenemediğimi düşünüyor. Yani benim bu işi terk etmemi istemiyor. Bu durumda beni sıkıntıya sokuyor. Annemi dinlemeli miyim?
4- Hocam bizim kazancımız bize helal midir haram mıdır?"

Açıklama

Öşür, tarım ürünlerinden alınan İslami bir vergi olup, genellikle mülk sahibi tarafından mahsulün belirli bir oranının verilmesiyle yerine getirilir. Bu soruda, karmaşık aile ve miras ilişkileri içinde öşür sorumluluğu ve miras hakkı konuları ele alınmaktadır.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, öşür mülk sahibi tarafından mahsulün %10 veya %5 oranında verilmesi gereken bir farzdır. Eğer mahsul üzerinde tasarruf hakkınız yoksa, yani hasılat size ait değilse, öşür verme sorumluluğunuz olmaz. Ancak kullandığınız ve tükettiğiniz ürünler için helal kazanç ve haramdan kaçınmak esastır. Miras konusunda ise, mirasçılar arasında hakkaniyetli paylaşım yapılması ve helalleşme önemlidir.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de öşürle ilgili ayetler bulunmaktadır:

"Toprağınızdan ürün aldığınız zaman, onun onda birini verin..." (En'am, 6/141)

Hadislerde de mülk sahibinin mahsul üzerinden vergi vermesi gerektiği belirtilmiştir.

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman kardeşim, babanızın vefatı sonrası tarlaların paylaşımı ve kullanımında yaşanan karmaşa, miras hukukunun ve aile içi ilişkilerin hassasiyetini ortaya koymaktadır. Hanefi fıkhına göre, öşür mülk sahibinin sorumluluğundadır. Eğer tarlalar resmi olarak babaannenize aitse ve siz hasılatta söz sahibi değilseniz, sizin öşür verme yükümlülüğünüz bulunmaz. Ancak tarlalarda beden gücü ile çalışmanız, traktör sürmeniz gibi katkılarınız, mahsulün sahibi olmadığınız sürece öşür sorumluluğu doğurmaz.

Geçmiş yıllar için de, eğer mahsulden pay almamışsanız, öşür borcunuz olmaz. Kullandığınız ürünler için ise, helal ve haram sınırlarına dikkat ederek tüketim yapmanız gerekir. Faiz içeren alışverişlerden mümkün olduğunca kaçınmak, helal kazanç için önemlidir.

Miras konusunda, babanızın ve amcalarınızın tarlalar üzerinde hakları vardır. Babaannenizin tarlaları mirasçılara paylaştırması İslam hukukuna uygundur. Helalleşme ve hakkaniyetli paylaşım, aile içi barış için gereklidir. Siz de kalben bu durumu istemediğinizi belirtmişsiniz, bu iyi bir niyettir. Mirasçılarla helalleşmek, hakkınızı ve onların haklarını gözetmek açısından önemlidir.

Annenizin sizin bu işi sürdürmenizi istemesi, aile bağlarını koruma niyetindendir. Ancak sizin kendi rızanız ve imkanlarınız doğrultusunda hareket etmeniz, İslam'da önemlidir. Zorlamadan, aile ile istişare ederek karar vermeniz tavsiye edilir.

Kazancınızın helal olup olmadığı ise, emeğiniz ve kullandığınız kaynakların helal olmasına bağlıdır. Faiz şüphesi olan yerlerden alışveriş yapmak sakıncalıdır; mümkünse faizsiz alternatifler tercih edilmelidir.

Diğer Görüşler

Diğer mezheplerde de öşürün mülk sahibine ait olduğu genel kabul görür. Ancak bazı görüşlerde, tarlada çalışanların da öşürden sorumlu olabileceği ihtilaflıdır. Bu durumda, hanefi mezhebinin kolaylaştırıcı yaklaşımı önceliklidir.

Sonuç

Öşürden sorumluluğunuz, mahsulün sahibi olmadığınız sürece yoktur. Miras paylaşımı ve helalleşme aile huzuru için önemlidir. Kazancınızın helal olması için faizden kaçının ve helal yollardan kazanmaya gayret edin. Ailenizle istişare ederek en doğru kararı veriniz.

این پاسخ بر اساس قرآن کریم، احادیث نبوی و منابع فقه اسلامی تهیه شده است. توصیه می‌کنیم برای وضعیت شخصی خود با یک عالم دینی یا مفتی مشورت کنید.

Sizin de bir sorunuz mu var?

Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.

Soru Sor

فتاوای مرتبط