Ortaklıkta işi yürütenin ihmali sebebiyle zararı kendisi mi üstlenmelidir?
Faahfaahinta Su'aasha
"Hocam biz dört arkadaş ortak iş yaptık. İşi ben yürütüyordum. Üç yıl sonra zarar ettik. Oturup ne yapacağımızı konuştuk. Benden işin başından beri gelir gider hesaplarını istediler. Ben hesap tutmamıştım. İşi ezberden yürütüyordum. Onlar da o zaman zararına katlanırsın dediler. Benim zarara katlanmam gerekir mi?"
Açıklama
Ortaklıkta işi yürüten kişinin ihmali sebebiyle ortaya çıkan zararların kim tarafından üstlenileceği, İslam hukukunda önemli bir meseledir. Bu durum, ortaklık sözleşmesinin şartlarına ve tarafların sorumluluklarına bağlıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, ortaklıkta işi yürüten kişinin kasıtlı veya ağır ihmali sonucu zarara sebep olması durumunda, zarar onun sorumluluğundadır. Ancak sadece basit bir unutkanlık veya eksik hesap tutmama gibi hafif ihmallerde, zarar ortaklar arasında paylaşılır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de ortaklık ve sorumlulukla ilgili doğrudan hüküm olmamakla birlikte, genel adalet ve sorumluluk prensipleri geçerlidir:
"Allah size emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder." (Nisa, 4/58)
Hadislerde ise, bir kimsenin başkasının malına zarar vermesi durumunda tazmin etmesi gerektiği belirtilir:
"Zarar vermek ve zarar görmek yoktur." (Müslim, Müsakat, 17)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, ortaklıkta işi yürüten kişi, işin düzenli ve şeffaf yürütülmesinden sorumludur. Hesapların tutulmaması, gelir-giderin kayıt altına alınmaması, işin sağlıklı yönetilmesini engeller. Eğer bu durum, ağır bir ihmal veya kasıt içeriyorsa, zarar onun sorumluluğundadır. Ancak sadece unutkanlık veya tecrübesizlikten kaynaklanan hafif ihmallerde, zarar ortaklar arasında paylaşılır. Bu konuda ortaklar arasında açık bir sözleşme veya anlaşma yoksa, Hanefi mezhebine göre zarar, ortaklar arasında eşit olarak bölünür. Fakat işi yürütenin ihmali ağırsa, bu durum farklı değerlendirilir.
Günümüzde ortaklıklarda muhasebe kayıtlarının tutulması ve şeffaflık esastır. Ortakların haklarını korumak için düzenli hesap tutulması gerekir. İşi yürüten kişi, ortakların talebi üzerine hesapları sunmakla yükümlüdür. Hesap tutmamak, ortaklık hukukuna ve İslam ahlakına aykırıdır.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde, ağır ihmali olan zararından sorumludur. Malikî mezhebinde ise, zarar genellikle ortaklar arasında paylaşılır, ancak işi yürütenin kasıtlı zararı varsa o sorumludur.
Sonuç
Özetle, işi yürüten kişi ağır ihmali sebebiyle zarara sebep olduysa, zararı üstlenmelidir. Hafif ihmallerde zarar ortaklar arasında paylaşılır. Ortaklar arasında açık iletişim ve hesap şeffaflığı önemlidir. İşi yürütürken hesap tutmanız ve ortaklara bilgi vermeniz hem dini hem de ticari açıdan gereklidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
