Ölümcül Durumda Hasta Olan Parası Olmadığı İçin İlaç Çalması Caiz midir?

Açıklama

Bu soruda iki ayrı mesele ele alınmaktadır: Birincisi, ölümcül durumda olan ve maddi imkanı olmayan bir kişinin ilaç çalmasının caiz olup olmadığı; ikincisi ise, vefat eden eşin son kez görülmesiyle ilgili durumdur.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, hayatı tehlikede olan ve hayati ihtiyaç için zorunlu olan bir malı çalmak, meşru bir ihtiyaç ve zaruret hali söz konusuysa, caiz olabilir. Ancak bu durum çok dikkatli değerlendirilmelidir. İkinci soruya gelince, vefat eden eşin son kez görülmesi dini açıdan engellenmez ve mübahdır.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de zaruret halleri için bazı haramların mübah kılınması belirtilmiştir:

“Kim de açlık yüzünden zorlanırsa, haram olan şeylerden (az da olsa) yemesinde bir günah yoktur. Şüphesiz Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.” (Bakara, 2/173)

“Allah size güç yetiremeyeceğiniz şeyleri yüklemez.” (Bakara, 2/286)

Hadislerde de kolaylık ve zaruret hallerinde haramların kaldırılması yönünde örnekler vardır.

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman, ölümcül bir hastalıkta ilaç temini için maddi imkanı olmayan kişinin, eğer başka hiçbir şekilde ilaca ulaşması mümkün değilse ve bu ilaç hayatını kurtaracaksa, zaruret hali doğar. Zaruret, İslam hukukunda haram olan bir şeyi belli sınırlar içinde meşru kılar. Ancak bu, kişinin keyfi olarak çalması anlamına gelmez; mutlaka başka yolların tükenmiş olması gerekir. Ayrıca, çalınan malın sadece zaruret miktarı kadar alınması gerekir. Burada önemli olan, zaruret halinin gerçekten var olduğunun tespiti ve çalınan malın başka şekilde temin edilememesidir.

Bu tür durumlarda, mümkünse devlet kurumlarına, hayır kuruluşlarına veya sosyal destek mekanizmalarına başvurmak önceliklidir. Almanya gibi ülkelerde sosyal sağlık sigortaları ve yardım kuruluşları bu tür durumlar için destek sağlar. Bu yollar tüketildikten sonra, kişinin hayatını kurtarmak için zaruret hali doğabilir.

İkinci sorunuzda ise, eşin vefatından sonra onu son kez görmek, İslam’da yasak değildir. Cenaze ziyaretleri ve helallik alınması sünnettir. Bu, hem vefat edenin haklarının yerine getirilmesi hem de geride kalanların teselli bulması açısından önemlidir.

Diğer Görüşler

Diğer mezhepler de zaruret hallerinde haramın kaldırılması konusunda benzer görüştedir. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de hayatı kurtarmak için zaruret halinde haram olan şeyler mübah sayılır. Malikî mezhebinde de aynı şekilde zaruret ön plandadır.

Sonuç

Ölümcül hastalıkta ve ilaç temininde başka hiçbir yol kalmadıysa, zaruret hali nedeniyle ilaç çalmak Hanefi mezhebine göre caiz olabilir. Ancak bu durum çok istisnai ve zorunlu olmalıdır. Eşin vefatından sonra onu son kez görmek ise İslam’a göre serbesttir ve tavsiye edilir.