Okulu bıraktıktan sonra almaya devam edilen burslar helal midir?
प्रश्न का विवरण
"Ben üniversite okurken bazı yerlerden burs aldım, vakıf ve şahıs bursları. Ama okulumu bazı nedenlerden dolayı bırakmak zorunda kaldım senenin ortasında. Memleketime gelince bursları almak istemedim ama bir şey olmayacağını söylediler. Okulu bıraktıktan sonra yedi ay gibi bir süre burs almaya devam ettim. Bu aldığım bursların dinen hükmü nedir? Şunu da belirteyim; burs veren yerler benden sene başında öğrenci belgesi isteyip diğer senenin başına kadar başka bir şey istemiyorlardı."
Açıklama
Okulu bıraktıktan sonra burs almaya devam etmek, bursun şartlarına ve niyetine bağlı olarak değerlendirilmesi gereken bir durumdur.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir bursun helal olması için verilen şartlara uygun şekilde alınması gerekir. Eğer burs, sadece öğrencilere ve öğrenci oldukları sürece verilmek üzere şartlandırılmışsa, okul bırakıldıktan sonra alınan bursun helal olması mümkün değildir. Çünkü bursun şartı yerine getirilmemiştir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de mal ve kazancın helal olması önemle vurgulanmıştır:
"Ey iman edenler! Kazandıklarınızdan ve bizler için yerden çıkardığımız şeylerden helal ve temiz olanlardan yiyin." (Bakara, 2/172)
Hz. Peygamber (s.a.v) de haksız kazançtan sakınmayı emretmiştir:
"Her haksız kazanç ateştedir." (Tirmizi)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, burslar genellikle öğrencilerin eğitim masraflarını karşılamak amacıyla verilir. Eğer burs veren kurum veya şahıslar, bursun sadece öğrenci olunan süre boyunca verileceğini belirtmişse, okul bırakıldıktan sonra burs almaya devam etmek bu şartın ihlali anlamına gelir. Bu durumda alınan bursun helal olması mümkün değildir ve bu paranın iade edilmesi veya burs verenle durumu görüşerek çözüm aranması gerekir.
Ancak bazı burslar, öğrenci belgesi istemekle birlikte, şartlarında açıkça sadece öğrenci olunması gerektiği belirtilmemiş olabilir. Bu durumda burs verenlerin niyeti ve şartları önemlidir. Eğer burs verenler, okul bırakıldıktan sonra da bursun devam edeceğini ifade etmiş ve siz de buna göre hareket etmişseniz, bu durumda haksızlık söz konusu olmayabilir. Fakat bu tür durumlarda şeffaflık ve karşılıklı anlaşma esastır.
Günümüzde bursların elektronik ortamda ve belge kontrolü ile takip edildiği göz önüne alındığında, burs veren kuruluşların şartlarını dikkatle okumak ve ona göre hareket etmek gerekir. Ayrıca, alınan bursun harcama amacı da önemlidir; eğitim dışı amaçlarla kullanılması durumunda da hüküm değişebilir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak bursun şartlarına uyulmasını şart koşar. Örneğin Şafii mezhebi de, verilen şartlara aykırı hareket edilmesini uygun görmez. Ancak bazı alimler, burs verenlerin açık rızası varsa ve bursun devamı konusunda bir engel yoksa, alınan bursun helal olabileceğini belirtir.
Sonuç
Okulu bıraktıktan sonra burs almaya devam etmek, bursun şartlarına bağlı olarak helal veya haram olabilir. Şartlar açıkça öğrenci olunmasını gerektiriyorsa, bursu almaya devam etmek uygun değildir. Bu durumda burs verenle iletişime geçip durumu açıklamak ve gerekirse alınan bursu iade etmek en doğru yoldur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
