Ödünç verilen eşyaya zarar veren kişiden yenisi istenir mi?
Question Details
"Hocam benim babam komşuları alıştırmış, aletlerini ödünç alırlar sürekli. Sonra da ya geri getirmeyi unuturlar ya da bozup getirirler. Bizim evde de eksikliği çekilir. Ben de babama bozan yenisini alsın dedim. Babam olmaz, ödünç verilen şeyin yenisi aldırılmaz diye düşünüyor. Dinimize göre durum nedir, bozduklarının yenisini aldırabilir miyiz?"
Açıklama
Ödünç verilen eşyanın zarar görmesi durumunda, zarar veren kişiden yenisinin istenip istenemeyeceği İslam hukukunda önemli bir meseledir. Bu konu, emanet ve borç ilişkileri kapsamında değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, ödünç verilen eşya zarar görür veya bozulursa, zarar veren kişi yenisini almakla yükümlüdür. Çünkü ödünç alan kişi, emanet olarak aldığı şeyi iyi korumakla mükelleftir ve zarar vermesi halinde tazmin etmelidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de emanet ve sorumlulukla ilgili genel prensipler vardır:
"Allah size emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder." (Nisa Suresi, 4:58)
Hadislerde de emanetin korunması ve zarar verilmemesi gerektiği vurgulanır:
"Her kim bir emanet alır da onu korursa, Allah da onu korur." (Buhari, Emanet, 1)
Detaylı Açıklama
Ödünç verilen eşya, aslında bir emanet gibidir. Ödünç alan kişi, bu eşyayı zarar vermeden ve zamanında geri vermekle yükümlüdür. Eğer eşya zarar görürse, bu zarar ödünç alan tarafından karşılanmalıdır. Babamın komşulara aletlerini ödünç vermesi güzel bir davranıştır ancak zarar görmesi durumunda zarar verenlerin yenisini alması gerekir. Bu, hem hakkaniyet hem de İslam ahlakı açısından doğrudur.
Günümüzde bu durum, özellikle maddi değeri olan aletler için önemlidir. Ödünç verilen eşyanın bozulması veya kaybolması halinde, zarar veren kişi yenisini almakla veya maddi tazminat yapmakla yükümlüdür. Bu, karşılıklı güveni ve hakkaniyeti sağlar. Babamın bu konuda ısrarcı olması yerine, zarar gören eşyaların yenisinin alınması gerektiğini anlatmak faydalı olacaktır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak benzer görüştedir. Şafii, Malik ve Hanbeli mezheplerinde de ödünç verilen eşyanın zarar görmesi halinde zarar verenin tazmin yükümlülüğü vardır. Ancak bazı durumlarda, zarar doğal aşınma veya beklenmedik bir sebepten kaynaklanıyorsa, sorumluluk farklılaşabilir. Bu nedenle durumun detayına göre değerlendirme yapılmalıdır.
Sonuç
Değerli Müslüman, ödünç verilen eşya zarar görürse, zarar veren kişiden yenisini almak hakkınızdır ve bu İslam'ın adalet prensiplerine uygundur. Babana bu konuda bilgi verip, zarar gören eşyaların yenisinin alınmasını tavsiye ediniz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
