Ödenmeyen Borcu Misliyle Almak
Savol tafsilotlari
"Selamünaleyküm hocam. Birisine 5-6 yıl önce borç para vermiştik. Fakat ödemedi. Şimdi bu borcu alırken verdiğimiz borç kadar mı geri alacağız yoksa enflasyon oranına göre mi almak gerekiyor. Mesela 10 lira verdiysek şimdi 15 lira mı almak gerek. Çünkü paranın değer kazanıp değer kaybetmesi enflasyon vs. Bir sürü kavram var. Ne yapmamız gerekiyor. Şimdiden teşekkürler hocam."
Açıklama
Ödenmeyen borcun geri alınması konusu, İslam hukukunda borcun miktarı ve şartlarına göre değerlendirilir. Borcun misliyle yani aynen geri alınması esastır, ancak paranın değer kaybı veya enflasyon gibi modern ekonomik durumlar da göz önünde bulundurulabilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, borç verilen miktar aynen geri alınmalıdır; yani 10 lira borç verdiyseniz 10 lira geri alınır. Ancak, borcun vadesi çok uzun sürdüyse ve paranın değer kaybı gibi durumlar varsa, bu konuda ihtilaf vardır. Enflasyon oranına göre fazla almak, riba (faiz) olarak değerlendirilir ve haramdır. Borcun misliyle geri alınması esastır.
Deliller
Kur'an'da borcun aynen geri alınması emredilmiştir:
"Ey iman edenler! Faiz çoğaltılmış olarak artar; Allah ise sadakaları (helal kazancı) artırır ve bağışlar. Allah'tan korkun ki kurtuluşa eresiniz." (Bakara, 2:276)
Bu ayet, faizin yani borcun üzerine fazladan eklemenin haram olduğunu belirtir.
Hz. Peygamber (s.a.v) de şöyle buyurmuştur:
"Borç, misliyle ödenir." (Sahih Buhari)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, borcunuzu alırken temel prensip, verdiğiniz miktarın aynen geri alınmasıdır. Paranın zaman içinde değer kaybetmesi veya enflasyon gibi ekonomik durumlar İslam hukukunda doğrudan borcun miktarını artırmak için gerekçe sayılmaz. Çünkü bu, faiz (riba) yasağını ihlal eder.
Ancak, günümüz ekonomik şartlarında bazı alimler, borcun uzun süre ödenmemesi durumunda tarafların anlaşması halinde makul bir tazminat veya değer farkı üzerinde durabilirler. Bu, borçlu ve alacaklı arasında karşılıklı rıza ile olur ve faizden kaçınmak şartıyla yapılmalıdır.
Türkiye'deki Diyanet İşleri Başkanlığı da benzer şekilde, borcun misliyle alınması gerektiğini vurgular ve faizden kaçınılmasını öğütler.
Pratikte, borcunuzu tahsil ederken karşı tarafla iyi niyetle konuşup, ekonomik şartları da göz önünde bulundurarak anlaşmaya varmanız en sağlıklısıdır. Zorlayıcı ve faiz içeren uygulamalardan kaçınmak gerekir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde de borcun aynen geri alınması esastır. Hanbeli mezhebinde ise bazı durumlarda zaruret ve anlaşma ile değer farkı kabul edilebilir. Ancak genel olarak İslam alimleri, faiz yasağı nedeniyle borcun üzerine ekleme yapılmasını caiz görmezler.
Sonuç
Özetle, verdiğiniz borcu aynen geri almak gerekir. Enflasyon veya değer kaybı nedeniyle miktarı artırmak faiz olur ve caiz değildir. Borçlu ile karşılıklı anlayışla hareket etmek en iyisidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
