Niyet Etmeden Zekât Geçerli Olur Mu?
جزئیات سؤال
"Selamünaleyküm. Hocam sevdiğim bi arkadaşımın maddi durumu kötü kendisine bir miktar borç para verdim. Rabbim nasip eyler hanımı da 5 veya 6 ay sonra doğum yapacak. Kendisini zor durumda bırakmamak için vermiş olduğum borç parayı bu sene ve kalırsa da bir dahaki sene içinde kendisine zekat olarak vermiş gibi kabul edebilir miyim?Allah razı olsun."
Açıklama
Zekât, İslam'ın beş şartından biri olup, belirli mal ve kazançlardan belli şartlar oluştuğunda niyet edilerek verilmesi gereken bir ibadettir. Niyet, zekâtın geçerliliği için şarttır ve sadece maddi yardım yapmak zekât hükmünü taşımaz.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre zekât vermek için niyet etmek şarttır. Niyet edilmeden verilen para veya yardım, zekât hükmünde olmaz, sadece sadaka veya borç verme olarak değerlendirilir. Dolayısıyla, niyet etmeden verilen borcun zekât olarak kabul edilmesi mümkün değildir.
Deliller
Zekâtın niyetle birlikte verilmesi gerektiği Kur'an ve hadislerde belirtilmiştir:
“Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin.” (Kur'an, Bakara, 2/43)
Rasulullah (s.a.v) buyurmuştur: “Ameller niyetlere göredir.” (Buhari, İman, 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, zekât, malın belirli bir miktarına (nisap) ulaştığında ve üzerinden bir yıl geçtiğinde, Allah rızası için niyet edilerek verilmesi gereken bir ibadettir. Sadece maddi yardım yapmak, zekâtın şartlarını taşımaz. Borç olarak verilen para, karşılıklı bir alacak-verecek ilişkisidir ve zekât hükmünde değildir. Eğer niyet edilmeden yardım yapılmışsa, bu sadaka veya borç verme olur, zekât yerine geçmez.
Arkadaşınızın maddi durumu zor ve hanımı doğum yapacaksa, ona yardım etmek çok güzel ve sevaplıdır. Ancak bu yardım zekât olarak sayılmaz. Zekât vermek isteyen kişi, malının zekâtını hesaplayıp niyet ederek vermelidir. Eğer bu sene niyet edilmeden borç verilmişse, o borç zekât yerine geçmez. Gelecek yıl zekât vermek istediğinizde niyet ederek vermeniz gerekir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde niyetin zekât için şart olduğunu kabul ederler. Bazı alimler, niyetin kalpte olması gerektiğini, sadece sözle değil, kalben de tasdik edilmesi gerektiğini belirtirler. Bu konuda ihtilaf yoktur.
Sonuç
Özetle, niyet etmeden verilen borç para zekât yerine geçmez. Zekât vermek istediğinizde niyet ederek ve zekâtın şartlarına uygun şekilde vermeniz gerekir. Arkadaşınıza yardım etmek güzel bir davranıştır, ancak bu yardım zekât hükmünde değildir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
