Nefsi İçin Borç Yapmış Kişinin Durumu
Maelezo ya Swali
"Hocam, ben eşimle evliyken, eşim ve 2 abisi yan yana 3 tane ev aldık. O sırada benim eşim Alman vatandaşı olduğu için evler onun üzerine oldu. Zaman sonra eşim ağabeyleriyle kavga etti ve biz evden cıktık. 6 ay sonra evlerin hepsi satıldı. İşte ondan sonra olan oldu. Evler eşimin üstüne olduğundan paralar eşimin hesabına geldi. Ve bizde ağabeyleriyle kavgalı olduğumuzdan parayı eşit bölmedik. Bir kısmını vermedik yani. Ama adam paranın hepsini yollamadı, yollayınca gerisini ödeyeceğiz diye haber yolladık. Gerçekten ödemeyi düşünüyorduk. Ama o sırada eşim yeni iş yeri açmıştı ve paraya çok ihtiyacı vardı. O yüzden parayı kullandık. Zaman geçti bizde eşimle ayrıldık tamamen, biz ayrılınca ağabeylerini arayıp bütün olayı anlattım yalan söylediğimizi falan. Onlar önce dedilerdi, sana helal olsun ama eşin parayı ödeyecek dediler. Eşim parayı ödeyemiyor, ağabeyleri de şu anda farklı konuşuyorlar yarı yarıya ödeyin yoksa helal etmeyiz diyorlar. Eşimde ödememi istiyor. Yalnız hocam biz ayrıldıktan sonra eşim hiçbir şekilde ne bana nede çocuklarım için (2tane)nafakası ödemedi. Ödemiyor, 3yıl işte böyle geçti. Bana sorarsanız, bende kendimi çok suçlu hissediyorum. Çünkü ben bir eş olarak onu engelleyebilirdim. Ağabeyleriyle kavgalı olduğumuz için eşimi doğru buldum. Bu arada eşim parayı yeni işinde kullandı ve birkaç borcumuzu ödedik. Ağabeylerine borç 20 bin Euro çok değil ama ben umreye gitmek istiyorum bu sorunu halletmem lazım. Şimdi size soruyorum bu parayı bende ödemeli miyim, ne kadar ödemeliyim yoksa helal etmiyorlar. Birçok hocaya sordum bir kısmı ödemelisin diyorlar ya da hiç ödeme evin reisi erkekti diyorlar. Ama hocam bende yalan söyledim. Eşimi onayladım yanındaydım, engelleyebilirdim, ağabeylerine baştan söyleyebilirdim. Benimde işime geldi fazladan para. Bunları unutamıyorum. Cevap verirken lütfen bunları unutmayın. Ne yapmalıyım nasıl helalleşmeliyim? Ne kadar ödemeliyim? Ödemeli miyim? Cevabınızı bekliyorum hocam."
Açıklama
Değerli Müslüman, bu mesele aile içi mal paylaşımı ve borç ilişkileriyle ilgili olup, İslam hukukunda önemli bir yer tutar. Eşinizin üzerine olan mallardan elde edilen paranın paylaşımı ve sizin bu paraya ilişkin sorumluluğunuz, hem malın mülkiyeti hem de niyet ve davranışlarınız açısından değerlendirilmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, malın sahibi olan kişi (bu durumda eşiniz) borcu ödemekle yükümlüdür. Ancak, siz de bu borcun ödenmemesinde kasıtlı olarak rol aldıysanız ve haksız yere parayı kullandıysanız, bu durumda sorumluluğunuz doğabilir. Borcun tamamını ödemek zorunda değilsiniz ama hakkaniyet gereği bir kısmını ödemek, helalleşme açısından önemlidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de borç ve hak sahiplerine karşı dürüstlük vurgulanır:
"Allah size emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder." (Nisa, 4/58)
"Ey iman edenler! Borçlarınızı belirli bir vadeye göre yazın..." (Bakara, 2/282)
Hz. Peygamber (sav) de şöyle buyurmuştur:
"Mümin, müminin kardeşidir; ona zulmetmez, onu yardımsız bırakmaz ve onu aldatmaz." (Buhari, Edeb 27)
Detaylı Açıklama
Bu durumda, eşinizin üzerine olan evlerin satışından elde edilen para eşin malı olarak kabul edilir. Siz eşinizle birlikte hareket ederek paranın bir kısmını kullanmışsınız, bu da sizin bu borçta payınız olduğunu gösterir. İslam'da borç ve haklar konusunda dürüstlük esastır. Eşinizin ağabeylerine karşı borcun tamamını ödememesi, sizin de bu konuda sessiz kalmanız ve hatta parayı kullanmanız, sorumluluğunuzu artırır.
Ancak, eşinizin nafaka yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve sizin bu süreçte yaşadığınız zorluklar da göz önünde bulundurulmalıdır. Sizden beklenen, hakkaniyet ölçüsünde ve gücünüz oranında ödeme yapmanızdır. Bu, hem Allah katında hem de insanlar arasında helalleşmenin yoludur.
Ödeme miktarı konusunda, eşinizin ağabeyleriyle açık ve samimi bir görüşme yaparak, ne kadarını ödeyebileceğinizi belirlemeniz en uygunudur. Bu, hem maddi hem manevi rahatlama sağlar. Ayrıca, yalan söylemekten ve haksızlık yapmaktan dolayı tövbe edip, bundan sonra dürüst ve adil olmaya gayret etmeniz önemlidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde borcun sahibinin ödemesi gerektiğini vurgular. Ancak bazı görüşlerde, eğer eş malın sahibi ise ve siz sadece eşlik etmişseniz, borcun esas sorumlusu eş olarak kabul edilir. Fakat sizin de haksız kazanç sağlamanız ve yalan söylemeniz durumunda, bu sorumluluğunuzun tamamen ortadan kalkmadığı belirtilir.
Sonuç
Sonuç olarak, borcun tamamını ödemek zorunda değilsiniz ancak hakkaniyet ölçüsünde bir ödeme yapmanız ve samimi bir şekilde helalleşmeniz gerekir. Bu, hem dini sorumluluğunuz hem de ruhsal huzurunuz için önemlidir. Umre niyetinizle bu konuda adım atmanız, Allah'ın rızasını kazanmanıza vesile olur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
