Mirasta Kız-Erkek Çocuklara Paylaştırma Konusunda Ayrıntılı Açıklama
Butiran Soalan
"‘Çocuklarınıza eşit davranınız.’ hadisi ile ‘Mirastan kıza, erkeğin yarısı kadar veriniz.’ ayeti arasında nasıl bir uygulama ilişkisi vardır? Haşa, çelişkili gibi gözüküyor detay ve uygulamalarını bilmeyen benim gibiler için. Bu bağlamda; 1-) Tapuyu vermeden, oğluna oturması için ev tahsis eden bir anne veya baba, kızına da o dairenin kira değeri kadar mı veya ayet ışığında yarısı kadar mı maddi yardımda bulunması lazım gelir?
2-) Hiçbir şey vermemek caiz mi, bu durumda evli olan kızından helallik almak gerekir mi ve evli olan kızın bu hakkını helal etmesi dinen sakıncalı mıdır?
3) Ebeveyn kendi veremezse, hadise göre oğlundan, kira değerinin yarısını veya ayete göre üçte birini alıp kızına vermesi gerekmez mi?
4) Gurbetçilerin ortak derdi ve birçok dargınlığa, kırgınlığa, sıla-i rahimin terkine, sıla ve akraba hasretine sebep olduğuna inandığım bir yaraya parmak basarak bir soru sormak istiyorum; Okumak veya çalışmak için, izinli veya müsaade edilmeyince izinsiz köyden büyük şehirlere gelenlere, siz köyü terk ettiniz, yanımda kalan çocuğum köyü bekledi, bize baktı diyerek bazıları kızlara hiçbir hak vermezken, erkek evlatlarına da köydeki evladına, eski parayla 1 trilyon değerinde yer verirken, şehirdekine köye dönüp, ekip biçmek şartıyla satsak bile para etmeyen veya 5 milyar lira değeri olan, 1/200 (iki yüzde bir) oranında yer veriyor. Bu dinen doğru mudur, doğrusu nedir? Öğrenciyken yazları yardımlarına koştuğumu, para kazanmaya başladığımda yaptığım yardımları saymasam bile! Ben İstanbul'da aç susuz ya da bursla okurken, evlenirken, ev yaptırırken yardımlarını görmediğimi unutsam! İlmim ve inancım gereği kin ve nefret duymasam da özellikle kardeşimi ve babamı tam manasıyla, içten sevememenin günahı var mıdır ve sevgimi bu durumda nasıl arttırabilirim? Konuyla ilgili 15 sayfa kadar ayet, hadis, kıssalar gönderdim taahhütlü. Babam namazlı, sakallı, cumalara gider. Ablamlar için de kızlara hak mı olurmuş diyor. 1 trilyonluk yeri de kardeşim hep satmış. Bizlere haber bile etmeden. O yer alınırken üçte bir parasını veren abime de gurbetçi diye kuruş yok. Duyumlarımıza göre de; kardeşim babama arkadaşına satmış, göstererek onun üzerinden parselleyip satmış ki dava açıp hakkımızı arayamayalım"
Açıklama
Mirasta kız ve erkek çocuklara paylaştırma konusu, Kur'an-ı Kerim'de belirlenen miras hükümleri ile Peygamber Efendimiz'in (s.a.v) çocuklara eşit davranılması tavsiyesi arasında görülen farkların anlaşılmasıyla açıklanır. Bu iki hüküm farklı alanlarda uygulanır ve birbirini tamamlar.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre miras paylaşımında Kur'an-ı Kerim'deki "Erkeğin payı kızın payının iki katıdır" hükmü esas alınır. Ancak bu miras hukukundaki paydır, çocuklara karşı ebeveynin sevgi, ilgi ve maddi destekte eşit davranması ise farklı bir konudur. Ebeveynler çocuklarına eşit davranmalı, fakat miras payı Kur'an hükümlerine göre belirlenir.
Deliller
"Allah size çocuklarınız hakkında (miras olarak) şunu emretti: Erkek, dişinin payının iki katıdır." (Nisa, 4/11)
"Çocuklarınıza eşit davranınız." (Hadis, Buhari, Edeb 69)
Detaylı Açıklama
1) Tapu ve maddi yardım konusunda: Miras payı ile çocuklara yapılan maddi yardımlar farklıdır. Ebeveynler, çocuklarına eşit davranmakla yükümlüdür. Örneğin, oğluna ev tahsis eden anne veya baba, kızına da kira değeri kadar maddi yardımda bulunabilir. Bu, miras paylaşımından bağımsızdır ve çocuklar arasında adalet ve sevgi için önemlidir.
2) Hiçbir şey vermemek ve helallik almak: Miras, Allah'ın belirlediği bir haktır. Hiçbir şey vermemek caiz değildir. Evli kızdan helallik almak, miras hakkından feragat anlamına gelir ki bu dinen geçerlidir ancak gönül rahatlığı ve aile huzuru için tavsiye edilir. Kızın hakkını helal etmesi dinen sakıncalı değildir, ancak bu hakka saygı gösterilmelidir.
3) Ebeveyn veremezse oğlundan alma durumu: Ebeveynin maddi imkanı yoksa, oğlundan kira değerinin bir kısmını alıp kızına vermesi gibi bir zorunluluk yoktur. Ancak aile içinde adalet ve hakkaniyet için bu tür davranışlar güzel olur.
4) Gurbetçi ailelerde miras ve haklar: Miras paylaşımında Kur'an hükümleri geçerlidir. Kardeşler arasında haksızlık, kıskançlık ve kırgınlıklar aile bağlarını zedeler. Bu nedenle miras paylaşımı adil ve şeffaf olmalıdır. Kardeşlerin haklarına saygı gösterilmeli, anlaşmazlıklar hukuk yoluyla çözülmelidir. Sevgi ve saygı, İslam'ın emrettiği temel değerlerdir. Kin ve nefret günah olup, affetmek ve kardeşlik bağlarını güçlendirmek gerekir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde miras payları Kur'an hükümlerine aynen uyulur. Ancak çocuklara karşı eşit davranma konusunda hadislerin önemi vurgulanır. Bazı alimler, miras dışında çocuklara yapılan yardımlarda esneklik önerir. Hanbeli mezhebinde de benzer görüşler vardır.
Sonuç
Değerli Müslüman kardeşim, miras payları Kur'an-ı Kerim'e göre belirlenir, ancak çocuklara karşı sevgi ve maddi destekte eşit davranmak gerekir. Aile içinde adalet, sevgi ve saygı öncelikli olmalıdır. Miras paylaşımında hakkaniyeti gözetmek, anlaşmazlıkları önler ve aile bağlarını güçlendirir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
