Mirasını alamayan kişi o malın zekâtını vermeli mi?

Açıklama

Miras hakkı olan bir mal üzerinde kişinin fiilen tasarruf edememesi ve mirasını alamaması durumu, zekât yükümlülüğünü nasıl etkiler sorusu İslam fıkhında önemli bir meseledir.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, miras olarak hak edilen mal, kişinin tasarrufunda olmasa bile ona ait bir hak olarak kabul edilir. Ancak zekât, malın fiilen elde bulundurulması ve nisap miktarına ulaşması halinde farz olur. Mirasını alamayan kişi, mal üzerinde tasarruf hakkı olmadan zekât vermekle yükümlü değildir.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de zekât, elde bulunan mallar üzerinden farz kılınmıştır:

“Mallarınızda zekât verin.” (Tevbe, 9/103)

Hz. Peygamber (sav) de malın elde bulunması ve nisaba ulaşması durumunda zekâtın farz olduğunu belirtmiştir:

“Her yıl bir kez malınızda zekât verin.” (Buhari, Zekât 1)

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman, annenizin anne ve babasından kalan miras mallarına kardeşleri sahip çıkıyor ve hakkını vermiyorlar. Bu durumda annenizin miras hakkı fiilen elinde değildir. Hanefi fıkhına göre, zekât malın üzerinde tasarruf hakkı bulunan ve nisap miktarına ulaşan mallar için farzdır. Eğer miras hakkı fiilen alınmamışsa ve mal üzerinde tasarruf yoksa, annenizin bu mal için zekât vermesi gerekmez.

Ancak hakkın alınması için hukuki yolları kullanmak, hakkın teslim edilmesini sağlamak İslam ahlakı ve adalet gereğidir. Miras hakkı engelleniyorsa, bu durumun düzeltilmesi için gerekli girişimlerde bulunulmalıdır. Zekât ise malın gerçek sahibi tarafından, malın fiilen elde bulunması halinde verilir.

Diğer Görüşler

Diğer mezheplerde de genel olarak benzer görüş hakimdir. Şafii ve Malik mezheplerinde de malın tasarrufunda olmayan kişinin zekât vermesi gerekmez. Ancak bazı alimler, miras hakkı kesinleşmişse ve malın değeri belli ise, mal fiilen elde olmasa da zekâtın verilmesini tavsiye etmişlerdir. Bu konuda ihtilaf bulunmaktadır.

Sonuç

Özetle, annenizin miras hakkı fiilen elinde olmadığı sürece, o mal için zekât vermesi gerekmez. Ancak hakkını almak için hukuki ve sosyal yollarla çaba göstermesi önemlidir.