Memurların görev yapmadan ek ödeme alması caiz midir?
Détails de la question
"Hocam ben ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’nde mühendis olarak çalışan bir kardeşinizim.
Devlet kontrol görevlisi ödemesi adı altında mühendis ve veteriner hekim olarak görev yapanlara günlük beş saat kontrol görevi yapmak kaydıyla ek bir ödeme yapıyor. Bununla ilgili evrak işlerini dairede yürütenlere de belirli bir ek ödeme yapıyor ancak biz bu kontrol görevi dedikleri görevleri gerçekleştirmiyoruz.
Şu anda neredeyse bütün Tarım Bakanlığı gerçekleştiren veya gerçekleştirmeyen bu ödemeyi alıyor. Sendikalar ise bunun bir kazanım olduğu ve alınabileceğini söylüyor. Kanuna bakıldığında bizim alacağımız bir şekilde bir düzenleme henüz yapılmadı.
Devletin memurunu ezdirmesi, gerekli zamların yapılmaması gibi sebeplerle bu ödemeyi almamız caiz olur mu?
Başından beri şüpheli olarak gördüğüm için bu ödemeyi almıyorum. Bazı Müslüman kardeşler al kardeşim neden almıyorsun dediği için bu soruyu size soruyorum.
Sorum bu ödemeyi almak için fetva aramak değil doğrusunu bulmak.
Ona göre bana yardımcı olursanız sevinirim. Allah'a emanet olun."
Açıklama
Memurların görev yapmadan ek ödeme alması konusu, İslam hukukunda hakkaniyet, emek ve hak sahibine ödeme ilkeleri çerçevesinde değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir kimsenin hak etmediği, yani yaptığı iş veya görev karşılığında olmayan bir ek ödemeyi alması caiz değildir. Çünkü İslam'da "herkesin emeğine göre hakkı vardır" prensibi geçerlidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de emeğin karşılığının verilmesi emredilmiştir:
"Allah'ın rızasını kazanmak için çalışan kimseye, onun emeğinin karşılığı tam olarak verilir." (Bakara, 2:286)
Hz. Peygamber (sav) de şöyle buyurmuştur:
"Her kim bir iş yaparsa, onun karşılığı vardır." (Buhari, Edeb 69)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, devlet memurlarının aldığı ek ödemeler, genellikle yapılan işin karşılığı olarak düzenlenir. Eğer bir görev veya kontrol işi için ek ödeme veriliyorsa, bu ödemenin hakkaniyetli olması gerekir. Yani, ödeme yapılan kişinin gerçekten o görevi yapması gerekir. Evrak işleri gibi farklı görevler için ayrı bir ödeme varsa, bu da o işin karşılığıdır.
Ancak senin belirttiğin gibi, bazı çalışanlar bu kontrol görevini yapmadığı halde ödeme alıyorsa, bu durum İslam açısından sorunludur. Çünkü haksız kazanç olur. Bu tür durumlarda, kişinin kendi vicdanı ve dini sorumluluğu gereği, hakkı olmayan ödemeyi almaması daha uygundur.
Devletin memuruna hakkını vermemesi veya maaşların düşük olması, haksız yere ek ödeme almak için gerekçe olamaz. İslam'da "zulüm" ve "haksızlık" her iki taraf için de yasaktır. Eğer maaşlar düşükse, bu durumun düzeltilmesi için yasal ve meşru yollar aranmalıdır.
Sendikaların bu ödemeyi kazanım olarak görmesi, hukuki ve idari bir durumdur; ancak bu, İslami açıdan hakkı olmayan bir şeyi almak anlamına gelmez. Fetva aramak yerine, hakkaniyete uygun hareket etmek daha önemlidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak emeğin karşılığının alınması gerektiği konusunda ittifak halindedir. Bazı durumlarda, devletin genel uygulaması ve kanuni düzenlemeler dikkate alınarak farklı yorumlar yapılabilir; ancak temel prensip değişmez.
Sonuç
Özetle, senin yapmadığın bir görev için ek ödeme almak İslam'a göre uygun değildir. Hakkaniyet ve adalet gereği, sadece yapılan işin karşılığı alınmalıdır. Bu konuda hassasiyet göstermek, dini sorumluluğun gereğidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
