Mahkemeden aldığım faizli tazminat parasındaki döviz farkını nasıl hesaplamalıyım?
প্রশ্নের বিবরণ
"4 sene önce yurt dışında çalıştığım firmadan ayrılıp ücretini alamadığım fazla mesai, tazminat vs. için 15.000 liralık dava açtım. Dava nihayet sonuçlandı ve masraflardan sonra elime gecikme faiziyle beraber 40.000 lira kadar para geçti. Bu paranın ne kadarı bana helal? Pratik olarak, 4 sene önce dolar 1,5 liraydı, demek ki benim alacağım 10 bin dolardı, şimdi ise 25 bin TL yapar. Bu paranın 25 bin lirası bana helaldir diyebilir miyim? Geri kalan paranın bir kısmını aileme evlerini tamir ettirmeleri için verebilir miyim?"
Açıklama
Mahkemeden alınan tazminat ve gecikme faizi gibi ödemelerde, İslam hukukunda faiz (riba) konusu hassas bir meseledir. Burada asıl alacak ve ona eklenen faiz kısmının hükmü önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, asıl alacak helaldir. Ancak gecikme faizi (riba) haramdır ve alınmamalıdır. Bu nedenle mahkemeden alınan toplam paradan sadece asıl alacak miktarı helal kabul edilir. Faiz kısmı ise haramdır ve bu miktar sadaka olarak verilmelidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili açık uyarılar vardır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu yüzden onlar, hidayete gelmeleri için uyarılmazlar." (Bakara, 2:275)
"Allah, faizi helal kılmaz, sadakaları ise helal kılar." (Âl-i İmrân, 3:130)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, mahkeme kararıyla aldığınız 40.000 TL'nin içinde asıl alacağınız olan 15.000 TL ve gecikme faizi bulunmaktadır. Burada önemli olan, asıl alacağınızın güncel döviz kuru ile hesaplanmasıdır. Eğer 4 yıl önceki alacağınız 10.000 dolar ise ve o zaman dolar kuru 1,5 TL ise, asıl alacağınız 15.000 TL'dir. Ancak günümüzde dolar kuru yükseldiği için mahkemenin size ödediği miktar 40.000 TL'ye ulaşmıştır. Bu durumda, asıl alacağınız olan 15.000 TL helaldir. Geri kalan 25.000 TL ise gecikme faizi veya döviz farkından kaynaklanan fazlalıktır ve bu kısım faiz hükmündedir.
Bu faiz kısmını harcamamanız, onu sadaka olarak vermeniz gerekir. Aileye ev tamiri gibi harcamalar için vermek, bu paranın helal olduğu anlamına gelmez. Ancak bu miktarı fakirlere, ihtiyaç sahiplerine veya hayır kurumlarına vermek uygundur.
Günümüzde döviz farkı nedeniyle ortaya çıkan bu tür fazlalıklar, aslında faize benzer bir kazançtır ve İslam hukukunda kabul edilmez. Bu nedenle, asıl alacağınızı net olarak belirleyip, fazlalığı ayrı tutmanız gerekir.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak faiz haram kabul edilir. Ancak bazı çağdaş alimler, mahkeme kararıyla alınan gecikme faizinin zorunlu ve devlet tarafından tahsil edildiği durumlarda, kişinin sorumlu tutulmayacağı görüşündedir. Fakat bu faiz kısmının harcanması veya tasarruf edilmesi caiz değildir, sadaka verilmesi tavsiye edilir.
Sonuç
Mahkemeden aldığınız paranın asıl alacağınız kısmı helaldir. Gecikme faizi ve döviz farkından kaynaklanan fazlalık ise haramdır ve sadaka olarak verilmelidir. Ailenize bu kısmı vermek yerine, ihtiyaç sahiplerine vermeniz daha uygundur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
