Leasing(Finansal Kiralama) Sistemi Caiz mi?
Butiran Soalan
"Selamünaleyküm. Leasing (finansal kiralama), bir yatırım malının mülkiyeti leasing şirketinde kalarak belirlenen kiralar karşılığında kullanım hakkının kiracıya verilmesi ve sözleşmede belirtilen sözleşme süresi sonunda mülkiyetinin kiracıya geçmesini sağlayan bir finansman yöntemidir. Leasing, yatırım mallarının satın alınması yerine, kiralanarak kullanılmasını sağlayarak firmaların işletme sermayelerini diğer ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılması ile verimliliğin ve karlılığın artmasında önemli rol üstlenir. Leasing yoluyla satın alınacak mal, kiracı tarafından belirlenir. Leasing süresi boyunca mülkiyet leasing şirketinde kalırken, malın kullanım hakkı kiracıya aittir. Sözleşmeye uygun şekilde kira bedellerini ödeyen kiracıya sözleşme süresi sonunda malın mülkiyeti sembolik bir bedelle devredilir. Hocam bu şekilde bir alış veriş helal midir? Yani bu şirket bir mal 300000 dolara gidip nakit alıyor bize 400000 dolara 5 yıllığına kiraya veriyor daha sonra 5 yıl bitince 1000 dolar gibi sembolik bir rakamla mülkiyetini veriyor bu alışveriş helal mi haram mı bizi aydınlatırsanız sonsuz müteşekkir oluruz…"
Açıklama
Leasing (finansal kiralama), malın mülkiyetinin leasing şirketinde kalması ve kiracıya kullanım hakkı verilmesi esasına dayanan bir finansman yöntemidir. Bu sistem, özellikle işletmelerin sermaye yönetiminde kolaylık sağlar ancak İslam hukukunda faiz ve benzeri unsurların bulunup bulunmadığı önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, leasing sisteminin caiz olabilmesi için sözleşmenin faiz (riba) içermemesi, malın gerçek bir şekilde kiralanması ve satışın şeffaf olması gerekir. Eğer leasing sözleşmesi, malın gerçek kira bedeli karşılığında kiralanması ve sonunda mülkiyetin sembolik bir bedelle devri şeklindeyse, bu durum genellikle caiz kabul edilir. Ancak, sözleşmede gizli faiz veya hileli fiyat farkı varsa bu durum caiz değildir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faiz kesinlikle yasaklanmıştır:
"Faiz yiyenler, ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar." (Bakara, 2/275)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili olarak şöyle buyurmuştur:
"Faizin her çeşidi haramdır." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Leasing sisteminde malın mülkiyeti leasing şirketinde kalır, kiracı ise belirli bir süre için malı kullanır ve kira öder. Sözleşme sonunda mülkiyetin sembolik bir bedelle devredilmesi, aslında bir satış işlemidir. Burada önemli olan, kira bedelinin gerçekçi ve makul olması, malın kullanımı karşılığında kira alınmasıdır. Eğer kira bedeli, malın değerinden aşırı yüksekse veya sözleşmede gizli faiz unsuru varsa bu durum caiz olmaz.
Türkiye’de ve diğer İslam ülkelerinde finansal kiralama sözleşmeleri genellikle faizsiz finansman prensiplerine uygun hale getirilmeye çalışılmaktadır. Diyanet İşleri Başkanlığı ve İslam Fıkıh Akademisi, faizsiz finansman modellerinin geliştirilmesini teşvik etmektedir. Leasing sözleşmesinde faiz unsuru yoksa ve sözleşme şeffafsa, bu sistem Hanefi mezhebine göre caizdir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde de benzer şekilde, faiz içermeyen ve gerçek kira esasına dayanan leasing sözleşmeleri caiz kabul edilir. Ancak Hanbeli mezhebi bazı durumlarda daha ihtiyatlı davranabilir ve sözleşmenin detaylarına göre farklı değerlendirme yapabilir.
Sonuç
Değerli Müslüman, leasing sistemi faiz unsuru taşımadığı ve sözleşme şeffaf olduğu sürece Hanefi mezhebine göre caizdir. Ancak sözleşme detaylarını dikkatle inceleyiniz, gizli faiz veya hileli fiyat farkı varsa uzak durunuz. İslam’da kolaylaştırma esastır, zorlaştırmayınız.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
