Kuyumcu ve inşaat ile uğraşan birine altın verip kâr almak caiz midir?

Açıklama

Altın verip karşılığında kâr payı almak, İslam hukukunda ticaret ve yatırım ilişkileri kapsamında değerlendirilir. Bu tür işlemin caiz olup olmadığı, işlem şekline ve şartlarına bağlıdır.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, altının aynen veya benzeri şekilde teslim edilmeden, sadece kâr payı almak amacıyla verilmesi, yani faiz (riba) unsuru taşıyan bir işlem yapılması caiz değildir. Altın, Kur'an ve sünnet ışığında kıymetli maden olarak belirli şartlarda el değiştirmeli, faizsiz ve gerçek ticaret esasına uygun olmalıdır.

Deliller

“Altın altınla, gümüş gümüşle, ölçü ölçüyle, tartı tartıyla ve eşit ve peşin olarak el değiştirmedikçe, aranızda alışverişte faiz (riba) vardır.” (Kur'an, Bakara Suresi, 2:275)

“Kim altın veya gümüşü, aynı miktarda ve peşin olarak değiştirirse, o alışveriş helaldir; ancak fazlasını alırsa, o riba olur.” (Sahih Buhari, Riba, 2080)

Detaylı Açıklama

Kardeşim, kuyumcu veya inşaat işiyle uğraşan birine altın verip, sadece kâr payı adı altında aylık para almak, eğer altın aynen teslim edilmeden ve peşin olarak verilmeden yapılırsa, bu işlem faizli işlem (riba) kapsamına girer ve caiz olmaz. Çünkü altın ve gümüş gibi değerli madenler, İslam’da ancak eşit miktarda, peşin ve aynen takas edilmelidir. Aksi halde aradaki fazlalık riba sayılır.

Ancak, altın bir yatırım aracı olarak değil de, gerçek bir ticaret veya ortaklık (mudaraba) şeklinde verilirse, yani altın sermaye olarak konur ve işin kar-zararına ortak olunur ise, bu durumda kâr payı almak caiz olur. Bu tür ortaklıkta sermaye sahibinin hakkı, işin net karından pay almaktır, zarar varsa sermaye sahibinin sermayesi zarar görür.

Günümüzde kuyumcu ve inşaat işleri gibi ticari faaliyetlerde sermaye ortaklığı veya kar-zarar ortaklığı şeklinde anlaşmalar yapılabilir. Ancak bu anlaşmaların faizsiz, şeffaf ve gerçek ticaret esasına uygun olması gerekir. Sadece altın verip, sabit aylık kâr payı almak, faizli işlem olarak değerlendirilir ve caiz değildir.

Diğer Görüşler

Diğer mezheplerde de benzer şekilde altın ve gümüşte riba yasağı vardır. Şafii, Malikî ve Hanbeli mezheplerinde de altının peşin ve eşit olarak takas edilmesi şarttır. Ancak ortaklık ve mudaraba gibi ticari ilişkilerde kâr payı almak caiz kabul edilir.

Sonuç

Özetle, kuyumcu veya inşaatçıya altın verip, sadece kâr payı adı altında aylık sabit para almak caiz değildir. Ancak altın sermaye olarak konup, kar-zarar ortaklığı şeklinde işlem yapılırsa kâr payı almak caiz olur. Bu konuda dikkatli olunmalı, faizden uzak durulmalıdır.