Kur’an Surelerinin Dizilişi Farklı mı Olmalı?
Savol tafsilotlari
"Selamünaleyküm hocam. İslami tebliğ metodu olarak piyasada birçok kitap mevcuttur. Kitap başlıklarının çoğu da Nebevi Hareket, Nebevi tebliğ gibi kelimeler içermekte, içerik de kitap başlığı ile şekillenmektedir. Mevdudi’nin Tefhimin giriş bölümündeki Tertip isimli pasajında şu bilgilere yer verilmektedir. “Hareketin ilk safhalarında Kur'an, İslâm'dan tamamen habersiz olan kimselere hitap ediyordu ve tabiî olarak her şeyden önce onlara imanın temel ilkelerini öğretmek zorundaydı. Fakat tamamlandıktan sonra Kur'an, çoğunlukla, İslâm'ı kabul eden ve kendilerine Hz. Peygamber (s.a) tarafından emanet edilen görevi yürütmek üzere bir toplum oluşturan kimselerle ilgilenmeye başladı. Her dönemdeki İslâm toplumlarının ihtiyaçlarına uygun olması için, tamamlanmış kitabın tertibinin kronolojik düzenden farklı olması gerektiği açıktır. Daha sonra Kur'an, her şeyden önce müslümanları, hayatlarını düzene sokma ile ilgili görevleri konusunda da donatmak zorundaydı. Ayrıca onları, İslâm'dan habersiz olan kişilere Kur'an'ın mesajını iletmek üzere de hazırlamalıydı. Devamlı uyanık olmaları için onlara, geçmiş peygamberlerin ümmetleri arasında ortaya çıkan sapıklık ve kötülükleri de hatırlatmalıydı. Bu nedenle "Alâk" ve benzeri Mekkî sureler değil de, Bakara ve benzeri Medenî sureler Kur'an'ın baş kısımlarına yerleştirilmeliydi.” Günümüz toplumunu şeren ve fıkhen değerlendirdiğimizde büyük bir çoğunluğu Müslüman tanımında olan insanlardan oluştuğu görülmekte olup bununla beraber İslamlıklarının kalitesinde büyük sorunlar vardır. Sorum; bizler topluma İslam’ı tebliğ ederken Rasulullah'ın dini yayarken takip etmiş olduğu yöntem olan tevhid kavramını anlatmak ile başlayıp, tağut, Rabb, ilah kavramları ile devam mı etmeliyiz? Yoksa önceliğimiz şer'en Müslüman olan kişilerin İslamlığını daha kaliteli hale getirmek mi olmalıdır?"
Açıklama
Kur'an-ı Kerim'in surelerinin dizilişi, vahyin iniş sırasıyla değil, Allah'ın takdir ettiği bir tertiple yapılmıştır. Tebliğ metodu olarak Kur'an'ın mesajını nasıl sunacağımız ise farklıdır ve bu konuda Peygamber Efendimizin (s.a.v) yöntemleri rehberdir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre Kur'an-ı Kerim'in mevcut tertibi Allah'ın ilmiyle sabittir ve değiştirilmesi caiz değildir. Ancak tebliğde, muhatabın durumuna göre Kur'an'ın mesajının öncelikleri ve anlatım şekli değişebilir. Rasulullah (s.a.v) tebliğde önce tevhid kavramını temel almış, ardından İslam'ın diğer esaslarını öğretmiştir.
Deliller
Kur'an'ın tertibi ile ilgili olarak Allah şöyle buyurur:
“Biz Kur’an’ı tefrika (parçalara ayırma) ederek indirdik ki onu yavaş yavaş okusunlar.” (Kasas, 28/43)
Bu ayet, Kur'an'ın parça parça ve belirli bir tertiple indirildiğini, bu tertibin Allah tarafından takdir edildiğini gösterir.
Peygamber Efendimizin tebliğ metodu ise sahih hadislerde şöyle belirtilmiştir:
“İslam beş şey üzerine bina edilmiştir: Allah’tan başka ilah olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın Resulü olduğuna şehadet etmek, namazı kılmak, zekât vermek, Ramazan orucunu tutmak ve hacca gitmek.” (Buhari, İman, 1)
Bu hadis, tevhid inancının tebliğin temelini oluşturduğunu gösterir.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, Kur'an-ı Kerim'in surelerinin dizilişi Allah'ın ilmiyle sabit olup değiştirilmesi mümkün değildir. Ancak tebliğ metodu, muhatabın anlayışına, iman seviyesine ve içinde bulunduğu toplumsal şartlara göre farklılık gösterebilir. Rasulullah (s.a.v) Mekke döneminde tevhid inancını önceleyerek insanları Allah’a iman etmeye davet etmiş, Medine döneminde ise İslam toplumunun düzenlenmesi, ibadetlerin ve ahlaki kuralların öğretilmesi gibi konulara ağırlık vermiştir.
Günümüzde toplumumuzda büyük çoğunluk şer'an Müslüman kabul edilse de, İslam'ın yaşanması ve anlaşılması bakımından eksiklikler bulunmaktadır. Bu nedenle tebliğde iki yönlü yaklaşım önemlidir:
- İmanın temel esaslarını ve tevhidi anlatmak: İslam dışı inanç ve uygulamalardan uzaklaştırmak için tevhid, Rabb, ilah gibi kavramlar önceliklidir.
- Şer'an Müslüman olanların İslamlıklarını güçlendirmek: İslam'ın ibadet, ahlak ve sosyal düzen esaslarını öğretmek, onları daha kaliteli Müslümanlar haline getirmek gereklidir.
Bu iki yaklaşım birbirini tamamlar. Tebliğde, muhatabın durumuna göre önceliklendirme yapılabilir. Örneğin, İslam’dan habersiz birine tevhid anlatılırken, mevcut Müslümanlara ise ibadet ve ahlak eğitimi öncelikli olabilir. Ancak her iki durumda da Kur'an'ın mevcut tertibi esas alınmalı, surelerin sırası değiştirilmemelidir.
Diğer Görüşler
Mevdudi gibi bazı çağdaş alimler, Kur'an'ın kronolojik iniş sırasının tebliğde dikkate alınabileceğini savunmuşlardır. Ancak bu, Kur'an'ın metinsel tertibini değiştirmek anlamına gelmez; sadece tebliğde farklı surelerin önceliklendirilmesi demektir. Hanefi mezhebi bu konuda Kur'an'ın tertibini değiştirmeyi caiz görmez.
Sonuç
Kur'an-ı Kerim'in surelerinin dizilişi Allah'ın takdiridir ve değiştirilmemelidir. Tebliğde ise Rasulullah'ın (s.a.v) yöntemine uygun olarak önce tevhid kavramı anlatılmalı, ardından muhatabın durumuna göre İslam'ın diğer hükümleri öğretilmelidir. Böylece hem İslam dışı kimseler hem de şer'an Müslüman olanlar doğru şekilde yönlendirilmiş olur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
