Küçükken bakkallardan habersiz aldığım yiyecek içecekler için ne yapmalıyım?
Maelezo ya Swali
"Küçükken ekmek almak için gittiğim bakkallardan çikolata vs. yiyecek şeyler alıyordum. Benim o insanlara ulaşma gibi bir imkânım yok, nerede olduklarını dahî bilmiyorum, helallik alma durumum yok, ne yapabilirim? İlerde benim çoluğumdan çocuğumdan çıkar diye korkuyorum, o insanların adına sadaka vereyim diye düşüncem var ama bu ne kadar olabilir?"
Açıklama
Çocuklukta habersizce alınan yiyecek ve içecekler için helallik ve hak sahiplerine karşı sorumluluk konusu İslam hukukunda önemlidir. Bu durum, haksız yere başkasının malını kullanmakla ilgili bir meseledir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir kimse çocukken veya başka bir sebeple başkasının malını izinsiz kullanmışsa ve o mal sahibine ulaşma imkanı yoksa, bu durumda hakkı ödemek için sadaka vermesi uygun olur. Ancak bu sadaka, mal sahibinin hakkını tam olarak karşılamasa da, kişinin vicdanını rahatlatması ve Allah katında sorumluluğunu azaltması için yapılır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de mal ve hak konusunda şu ayetler rehberlik eder:
"Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksız yere yemeyin; ancak karşılıklı rıza ile yapılan ticaret müstesnadır." (Nisa, 4/29)
"Kim bir müminin malını haksız yere alırsa, kıyamet günü onun boynuna zincir vurulur." (Sahih Buhari, Edeb 69)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, çocuklukta yapılan bu tür alışverişlerde niyet genellikle masumdur ve kişinin suçu ağır değildir. Ancak İslam, hak sahibinin hakkını gözetmeyi emreder. Eğer o kişilere ulaşmak mümkün değilse, onların hakkını Allah rızası için sadaka olarak vermek iyi bir çözümdür. Bu sadaka, onların hakkını tam olarak karşılamasa da, kişinin sorumluluğunu hafifletir ve Allah katında sevap kazandırır.
Sadaka verirken niyetinizin sadece Allah rızası olduğunu ve hakkı ödemek istediğinizi samimiyetle belirtiniz. Ayrıca, ileride benzer durumların yaşanmaması için çocuklarınıza helal-haram bilinci aşılamanız önemlidir. Bu şekilde hem geçmişin yükünü hafifletmiş, hem de gelecek nesillerin hakkını korumuş olursunuz.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde, ulaşılmayan hak sahiplerine sadaka verilmesini tavsiye eder. Şafii mezhebi de bu konuda sadaka ile hakkın ödenmesini uygun görür. Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de benzer görüşler mevcuttur.
Sonuç
Ulaşamadığınız kişilerin hakkını Allah rızası için sadaka vererek ödeyebilirsiniz. Bu, geçmişteki hatalarınız için bir telafi ve vicdan rahatlatıcıdır. Helal kazanca önem vererek çocuklarınıza da bu bilinci aşılamanız faydalı olacaktır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
