Kooperatife Ödediğim Aidatı Zekatımdan Düşebilir miyim?

Açıklama

Kooperatife ödenen aidatın zekattan düşülüp düşülmeyeceği, zekatın mahiyeti ve aidatın niteliği ile ilgilidir.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, kooperatife ödenen aidat, zekat miktarından düşülemez. Çünkü zekat, malın belirli bir nisab ve yıl şartını tamamlaması halinde, malın kendisinden veya malın değerinden verilen bir ibadettir. Aidat ise, malın korunması veya hizmet karşılığı ödenen bir bedeldir ve zekatın miktarını azaltmaz.

Deliller

Zekatın farz oluşu ve miktarı Kur'an-ı Kerim'de belirtilmiştir:

"Mallarınızda, artı değer olarak bir yıl tamamlayanlar üzerinde zekât farz kılındı..." (Bakara, 2/267)

Hz. Peygamber (s.a.v) de zekatın maldan verileceğini ve malın miktarının zekatın miktarını belirleyeceğini bildirmiştir.

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman, kooperatif aidatı genellikle ortaklık hakkı ve hizmet karşılığı olarak ödenir. Bu aidat, malınızın değerini azaltan bir gider değildir; aksine ortaklık hakkınızı sürdürmek için yapılan bir ödemedir. Zekat ise, malın üzerinden bir yıl geçtikten sonra, malın tamamından veya belirlenen nisap miktarından verilir. Örneğin, 6000 TL aidat ödemeniz, malınızın toplam değerinden düşülmez; çünkü bu ödeme, malın kendisinden ayrı bir harcamadır. Zekat hesaplanırken, malınızın toplam değeri üzerinden nisap kontrolü yapılır ve zekat miktarı belirlenir.

Ancak, eğer aidat, malın korunması için zorunlu bir gider ise ve bu gider malın değerini doğrudan azaltıyorsa, bazı alimler bu giderlerin zekat matrahından düşülebileceğini belirtmişlerdir. Fakat kooperatif aidatı genellikle böyle bir nitelik taşımaz.

Günümüz şartlarında, özellikle Türkiye'de memur olarak çalışan ve kooperatif aidatı ödeyen kişiler, aidatı zekattan düşmemeli; zekat hesaplamasını malın toplam değeri üzerinden yapmalıdırlar. Bu, hem Hanefi mezhebinin genel görüşü hem de Diyanet İşleri Başkanlığı'nın tavsiyeleriyle uyumludur.

Diğer Görüşler

Diğer mezheplerde de genel olarak benzer görüş hakimdir. Şafii ve Malik mezheplerinde de zekatın maldan verileceği, aidat gibi ödemelerin zekat miktarını azaltmayacağı kabul edilir. Ancak bazı çağdaş alimler, malın korunması için zorunlu ve sürekli giderlerin zekat matrahından düşülmesini tavsiye edebilirler; fakat bu ihtilaflı ve istisnai bir durumdur.

Sonuç

Sonuç olarak, kooperatife ödediğiniz aidatı zekat miktarından düşmeyiniz. Zekatınızı malınızın toplam değeri üzerinden hesaplayınız ve farz olan zekatı tam olarak vermeye gayret ediniz.