Kira depozitolarının zekâtı verilir mi?

Açıklama

Kira depozitosu, kiracıdan alınan ve genellikle kira süresi sonunda geri verilen bir teminattır. Bu paranın zekâtı verilip verilmeyeceği, onun mahiyetine ve sahibinin tasarrufuna bağlıdır.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, kira depozitosu eğer mal sahibinin tasarrufunda kalıyorsa ve üzerinde tasarruf hakkı varsa, yani ihtiyaç duyduğunda kullanabiliyorsa, bu para zekâta tabidir. Ancak depozito sadece emanettir ve mal sahibi bu paraya tasarruf edemiyorsa, yani sadece kiracı zararını karşılamak için tutuluyorsa, bu durumda zekât gerekmez.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de zekât, malın sahibi tarafından tasarruf edilen ve yıl boyunca elde tutulan mallar için farz kılınmıştır:

"Mallarınızda yılda bir defa zekât verin." (Bakara, 2/267)

Hadislerde de malın tasarrufunda olan ve nisab miktarına ulaşan mallardan zekât verilmesi emredilmiştir:

"Her yıl Ramazan sonunda, altın, gümüş, ticaret malları ve hayvanlardan zekât verilir." (Buhari, Zekât, 1)

Detaylı Açıklama

Depozito, kiracı ile yapılan sözleşme gereği, genellikle kira süresi sonunda geri verilen bir teminattır. Eğer depozito mal sahibi tarafından serbestçe kullanılabiliyor, örneğin başka amaçlarla harcanabiliyor veya ihtiyaç halinde çekilebiliyorsa, bu para mal sahibinin malı sayılır ve zekâta tabidir. Ancak depozito sadece kiracı zararını karşılamak için bloke edilmiş ve mal sahibinin tasarrufuna kapalı ise, bu para mal sahibinin malı değildir ve zekât gerekmez.

Günümüzde depozitolar genellikle banka hesaplarında bloke edilir ve mal sahibi ancak kira süresi sonunda veya zarar durumunda bu paraya ulaşabilir. Bu durumda depozito, mal sahibinin tasarrufunda olmayan bir emanet gibidir. Bu nedenle zekât hesaplanırken depozito tutarı hesaba katılmaz.

Ancak depozito serbest bırakılmış ve mal sahibi istediği zaman kullanabiliyorsa, bu para diğer nakit varlıklar gibi değerlendirilir ve nisab miktarına ulaşması halinde zekâtı verilmelidir.

Diğer Görüşler

Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde, mal sahibinin tasarruf hakkı olmayan emanetler zekâta tabi değildir. Malikî mezhebinde ise genel olarak malın tasarrufunda olması şartı vurgulanır. Dolayısıyla mezhepler arasında bu konuda ihtilaf yoktur.

Sonuç

Değerli Müslüman, eğer kira depozitonuz üzerinde tam tasarruf hakkınız varsa ve nisab miktarına ulaşmışsa zekât vermeniz gerekir. Ancak depozito sadece emanet niteliğinde ise zekât gerekmez. Bu konuda dikkatli olun ve malınızın mahiyetini göz önünde bulundurun.