Kendimi sürekli yargılamaktan nasıl kurtulabilirim?
প্রশ্নের বিবরণ
"Hocam ben Din Kültürü öğretmeniyim, öğretmenliğin beşinci yılına gireceğim inşallah ve bekârım. Şöyle bir sorunum var, ben hep kendi kendimi acımasızca yargılıyorum, bunu nasıl aşabilirim? Mesela bazı nafilelere alışmaya çalışıyorum, evvâbîn gibi günlük kuran okuma ve günde bir hadis okuma gibi ama ne yapsam kendimi eksik görüyorum ve eleştiriyorum. Bir de bazen aklıma geliyor, senin helal kazanman lazım bunun için birikimli olman gerekiyor, tatildesin kendini geliştirmiyorsun hakkını vermiyorsun diye vicdan azabı yaşıyorum. Derse giriş saatlerini de kafama takıyorum ve geç kalırsam haram kazanmak istemiyorum. Bu düşünceler beni üzüyor ne yapabilirim? Ayrıca okumayla aram neredeyse hiç yok. Sadece günlük Kur’an okuyorum ve bir hadis okuyorum. Onu da bazen sosyal medyadan okuduğumu okudum sayıyorum. Bu bana yeterli olur mu? Kolay okuyacağım veya dinlemem için bana tavsiyeleriniz var mı? Bir de hobi malzemeleri aldım evde vakit geçirmek için, onlar da çok pahalı israf oluyor mudur?"
Açıklama
Kendini sürekli yargılamak, özellikle sorumluluk sahibi ve bilinçli Müslümanlarda sıkça görülen bir durumdur. Bu durum, kişinin ibadet ve günlük hayatındaki gayretlerini olumsuz etkileyebilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, müminin kendisini aşırı eleştirmesi ve sürekli vicdan azabı çekmesi, ruh sağlığı ve ibadetlerin kabulü açısından zararlıdır. Allah Teâlâ, kullarını kolaylaştırmayı emretmiştir; bu nedenle kendini yıpratmak yerine, makul ve sürdürülebilir bir ibadet düzeni kurmak daha uygundur.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de Allah, kullarına kolaylık ve rahmetle muamele etmeyi emreder:
"Allah, size güçlük vermek istemez; size dininizde zorluk çıkarmak istemez." (Bakara, 2/185)
Peygamber Efendimiz (s.a.v) de şöyle buyurmuştur:
"Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız, müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz." (Buhari, Rikak 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, kendini sürekli eleştirmek ve yargılamak, ruhsal olarak yıpratıcıdır ve ibadetlerin bereketini azaltabilir. İslam, müminlere orta yolu tavsiye eder. Nafile ibadetlerde ve Kur’an okumada, düzenli ve devamlı olmak esastır; ancak bu, kendini zorlayarak veya kendini eksik görerek yapılmaz. Sosyal medyadan hadis okumak, güvenilir kaynaklardan olduğu sürece faydalıdır, fakat mümkünse sahih hadis kitaplarından veya Diyanet gibi resmi kaynaklardan takip etmek daha sağlamdır.
Derse geç kalma konusunda ise, niyet ve gayret önemlidir. Geç kalmak haram kazanmaya engel değildir; önemli olan işini en iyi şekilde yapmaya çalışmaktır. Helal kazanç için ise, çalışırken Allah’a tevekkül etmek ve elinden geleni yapmak yeterlidir. Kendini geliştirmek için küçük adımlarla ilerlemek, örneğin günlük kısa süreli Kur’an ve hadis okumaları, dinleme programları veya sesli kitaplar faydalı olabilir.
Hobi malzemeleri konusunda ise, israf olmaması şartıyla, kişinin ruh sağlığı ve motivasyonu için yapılan harcamalar helal ve makbuldür. İslam’da israf yasaklanmıştır ancak ihtiyaç ve fayda gözetilerek yapılan harcamalar israf sayılmaz.
Diğer Görüşler
Şafii ve Malikî mezheplerinde de benzer şekilde, ibadette kolaylık ve devamlılık ön plandadır. Hanbeli mezhebi biraz daha titiz olabilir ancak genel olarak tüm mezhepler, müminin kendini yıpratmamasını öğütler.
Sonuç
Kendinizi aşırı yargılamaktan kaçının, ibadetlerinizi düzenli ve samimi yapmaya gayret edin. Küçük ama sürekli adımlar atın, güvenilir kaynaklardan faydalanın ve ruh sağlığınızı koruyacak şekilde hayatınızı dengeleyin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
