Kaza mı keffaret mi?
Vraagdetails
"Esselamun aleyküm muhterem hocam bu seneki ramazan ayında soğuk algınlığı neticesinde hastalandım ve oruçlu olarak doktora gittim ve doktor bana serum takmak istedi. Ben bu olay karşısında oruçlu olduğumu beyan ederek takılmamasını söylediğimde doktor bana orucun bozulacağını fakat sadece kaza gerektireceğini söyledi. Daha sonra benim isteğim doğrultusunda doktor serumu vücuduma verdi. Muhterem hocam öğrenmek istediğim bu bozulan ramazan orucumu kaza mı etmeliyim yoksa keffaret mi gerekiyor? Allah'a emanet olun."
Açıklama
Ramazan ayında oruçlu iken damar yoluyla serum takılması, orucun hükmü açısından önemli bir meseledir. Bu durumda orucun bozulup bozulmadığı ve kaza mı yoksa keffaret mi gerektirdiği sorulmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, oruçlu iken damar yoluyla (intravenöz) besin veya sıvı verilmesi orucu bozar ve bu durumda sadece kaza gerekir, keffaret gerekmez.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de orucun bozulmasına dair genel hükümler bulunmaktadır:
"Oruç, sayılı günlerdedir. Sizden kim o günlerde hasta veya yolcu olursa, başka günlerde tutar." (Bakara, 2/184)
Hadislerde ise orucun bozulmasına sebep olan şeyler belirtilmiştir. Damar yoluyla beslenme ise doğrudan Kur'an veya sahih hadislerde geçmemekle birlikte, alimlerin kıyas ve içtihadlarıyla hüküm verilmiştir.
Detaylı Açıklama
Hanefi mezhebine göre, oruçlu iken ağız yoluyla alınan her şey orucu bozar. Ancak damar yoluyla verilen sıvılar, ağızdan beslenme gibi değildir. Buna rağmen damar yoluyla besin veya sıvı verilmesi orucu bozar çünkü bu, vücuda dışarıdan besin girmesi anlamına gelir. Bu durumda oruç bozulur ve ramazan ayındaki bu oruç kaza edilmelidir.
Ancak keffaret (bir fidye veya iki ay ardışık oruç tutma) sadece orucu bilinçli ve haksız yere bozanlar için gereklidir. Hastalık nedeniyle ve doktor tavsiyesiyle serum takılması, orucu bozmak için kasıtlı bir davranış değildir. Dolayısıyla sadece kaza gerekir, keffaret gerekmez.
Bu konuda Diyanet İşleri Başkanlığı'nın fetvalarında da benzer şekilde, damar yoluyla sıvı verilmesinin orucu bozduğu, ancak keffaret gerektirmediği belirtilmiştir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde damar yoluyla beslenme orucu bozar ve sadece kaza gerekir. Malikilerde ise bu konuda daha temkinli yaklaşan görüşler olmakla birlikte, genel kanaat orucun bozulduğu yönündedir.
Sonuç
Değerli Müslüman kardeşim, oruçlu iken damar yoluyla serum takılması orucun bozulmasına sebep olur. Bu durumda ramazan orucunu kaza etmen yeterlidir, keffaret gerekmez. Allah şifa versin, ibadetlerinde kolaylıklar nasip etsin.
