Kayıt Olduktan Sonra Devam Edilmeyen Hizmetin Ücreti
Savol tafsilotlari
"Selamünaleyküm hocam. Ben eğitim hizmeti alma karşılığında bir kurumla ücretin dörtte birini peşin vererek, sözlü şekilde anlaşmıştım. Fakat toplamda yedi hafta sürecek bu hizmetin birinci haftasından sonra eğitim hizmeti almayı bıraktım. Ödediğim ücretin, aldığım bir haftalık hizmetin bedelini aşıyor olmasını düşünmem ve kurumun beni birkaç gün (veya birkaç hafta) içinde arayıp, anlaşmayı karşılıklı veya karşılıksız fesh etmeyi isteyip istemediğimi sormaması yani ayrılışımı ve anlaşmayı tek taraflı bozmamı kabul ettiklerini düşünmem dolayısıyla (sükut ikrardan gelir prensibi gereğince) içim rahattı. Kurum yaklaşık yedi hafta sonra yani eğitim hizmetinin süresi dolduktan sonra beni arayıp borcum olduğunu söyledi. Almadığım hizmetin bedelini ödemem gerekir mi?"
Açıklama
Bu mesele, verilen eğitim hizmeti karşılığında yapılan sözleşmenin feshi ve ücretin iadesi veya kalan kısmının ödenip ödenmemesiyle ilgilidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, hizmet alımı ve ücret ödeme konusunda yapılan sözleşmelerde, alınan hizmet kadar ücret ödenir. Eğer hizmetin tamamı alınmamışsa, kalan kısmın ödenmesi için sözleşmede açık hüküm yoksa, borçlu olmaz. Ancak taraflar arasında sözlü veya yazılı anlaşma varsa, ona göre hareket edilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de ticaret ve sözleşmelerle ilgili genel prensipler vardır:
“Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksız yolla yemeyin; ancak karşılıklı rıza ile yapılan ticaret olsun.” (Nisa, 4/29)
Hadislerde de sözleşme ve alım-satımda dürüstlük ve hakkaniyet vurgulanır:
“Alım satımda dürüstlük vardır.” (Tirmizi, Ticaret, 10)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, eğitim hizmeti karşılığında ücretin bir kısmını peşin vermeniz ve sonrasında hizmeti bırakmanız durumunda, alınan hizmetin bedelini ödemekle yükümlüsünüz. Ancak kalan süre için ücret ödemek zorunda değilsiniz, özellikle de kurumla karşılıklı fesih veya iptal konusunda anlaşma sağlanmamışsa. Sözlü anlaşmalar da bağlayıcıdır, fakat karşı tarafın sükut etmesi (sessiz kalması) otomatik olarak borcun kabulü anlamına gelmez. İslam hukukunda sözleşmelerde karşılıklı rıza esastır. Kurumun sizi arayıp fesih talebinizi sormaması, sizin tek taraflı fesih hakkınız olduğu anlamına gelmez. Ancak siz de hizmeti almadığınız için kalan ücretin ödenmesini talep etmek hakkaniyete aykırıdır.
Günümüz ticari uygulamalarında, sözleşmelerde fesih ve iptal şartları açıkça belirtilir. Eğer böyle bir şart yoksa, hizmet alınmayan süre için ücret talep edilmesi İslam hukukuna göre haksızdır. Bu durumda, ödediğiniz ücretin bir haftalık hizmet bedelini aşması halinde, aşan kısmın iadesi veya mahsup edilmesi gerekir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak hizmet alınan kadar ücretin ödenmesi gerektiği görüşündedir. Bazı görüşlerde, sözleşmede fesih şartları varsa ona göre hareket edilir. Ancak karşılıklı anlaşma olmadan tek taraflı fesih durumunda kalan ücretin ödenmesi gerekmez.
Sonuç
Kardeşim, aldığınız hizmetin bedelini ödemekle yükümlüsünüz, ancak almadığınız hizmet için ücret talep edilmesi İslam hukukuna uygun değildir. Kurumla karşılıklı anlaşma olmadan kalan ücretin ödenmesi gerekmez. Bu tür durumlarda yazılı sözleşme ve açık iletişim önemlidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
