Karı-koca ayrı mı kurban kesmelidir?
سوال کی تفصیلات
"Kurban ibadeti genel hüküm olarak gücü yeten her müslümana vaciptir. Ancak özellikle köy yaşamında ailede kurbanın bir yıl erkek için, bir yıl da kadın için kesilmesi gerektiği ya da ailenin maddi durumu iyi ise, kadının kazancı olmasa bile hem kocanın hem de kadının kurban ibadetini yerine getirmesi gerektiği, eğer kadının kazancı var ise kadının da kocası ile birlikte mutlaka kurban kesmesi gerektiği söyleniyor. Tüm bu söylentiler, ne kadar fıkhidir bilmiyorum. Baktığım ilmihal kitaplarında karı koca ayrımı yapılmadan hep genel hükümler üzerinde durulmuş. Konu hakkındaki ilminizden istifade etmek istiyorum."
Açıklama
Kurban ibadeti, İslam'da mali gücü olan her müminin yerine getirmesi gereken önemli bir ibadettir. Karı-koca arasında kurban kesme yükümlülüğü konusunda ise özel bir ayrım yapılmamıştır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, kurban kesmek, mali gücü olan her bireyin kendi başına yerine getirmesi gereken bir ibadettir. Karı-koca ayrı ayrı kurban kesmek zorunda değildir; ancak her birinin kendi mali durumu ve gücü ölçüsünde kurban kesmesi vaciptir. Eğer ailede sadece bir kişi kurban kesebilecek maddi güce sahipse, o kişinin kurban kesmesi yeterlidir.
Deliller
Kurban ibadeti ile ilgili en temel delil Kur'an-ı Kerim'de geçer:
"Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin ve rükû edenlerle birlikte rükû edin." (Bakara, 2:43)
Burada kurban doğrudan zikredilmemekle birlikte, kurban ibadeti Peygamber Efendimiz (s.a.v) tarafından hac ibadeti içinde farz kılınmıştır. Ayrıca hadislerde kurbanın mali gücü olanlar için vacip olduğu belirtilir:
"Kim kurban keserse, onun yüzü kıyamet günü parlak olur." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Günümüzde özellikle Türkiye'de aile yapısı ve ekonomik durumlar farklılık gösterebilir. İslam fıkhı, kolaylaştırıcıdır ve zorlaştırmaz. Bu nedenle, karı-koca ayrı ayrı kurban kesmek zorunda değildir. Ailenin maddi durumu elveriyorsa, her biri kendi adına kurban kesebilir; ancak bu zorunlu değildir. Eğer aile bütçesi tek bir kurban kesmeye uygunsa, o kurban tüm aile fertleri adına kabul olur. Kadının kazancı olup olmaması, kurban kesme yükümlülüğünü değiştirmez; önemli olan kişinin kendi mali gücüdür.
Köy yaşamında veya geleneksel anlayışlarda bazen "bir yıl erkek, bir yıl kadın kesmeli" gibi uygulamalar olabilir; ancak bu, fıkhi bir zorunluluk değildir. İslam'da esas olan bireysel mali güç ve niyettir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer görüştedir. Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de kurbanın mali gücü olan her birey için vacip olduğu, ancak aile fertlerinin ayrı ayrı kurban kesmelerinin zorunlu olmadığı kabul edilir. Bazı alimler, kadının kendi kazancı varsa kurban kesmesinin daha faziletli olduğunu belirtmişlerdir; ancak bu, farzı artırmaz.
Sonuç
Değerli Müslüman kardeşim, karı-koca ayrı ayrı kurban kesmek zorunda değildir. Ailenin maddi gücüne göre bir kurban kesmek yeterlidir. Ancak her birey kendi mali gücü ölçüsünde kurban kesebilir. Bu ibadeti kolaylaştırarak yerine getirmek, İslam'ın ruhuna uygundur.
