Kar Payı Verilen Ticaret
Faahfaahinta Su'aasha
"S.a hocam. Ben ticaretle uğraşmaktayım kendi sermayem yok ama öz amcamın maddi durumu gayet iyi ve bana hem yardımcı olmak hem de parasını işletmek için bana sermaye olarak belli bir miktarda para verecek ve ben de ona karşılıgında sabit bir oranda ana paradan sonra kar payı verecem. Bu şekilde bir ticaret yapmam sizce caiz mi yoksa bu işi faize girer mi? Şimdiden Allah razı olsun hocam. Allah'a emenat olun inşallah."
Açıklama
Bu soru, sermaye sahibinin ticaret yapan kişiye sermaye verip, kar payı alması durumunun İslam hukukundaki hükmünü içermektedir. Özellikle kar payı ve faiz arasındaki farkın belirlenmesi önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, sermaye sahibinin ticaret için verdiği paradan sabit bir kar payı almak, eğer bu pay sabit ve önceden belirlenmişse, bu faiz (riba) olarak değerlendirilir ve caiz değildir. Ancak kar ve zarar ortaklığı esasına dayanan, kar payının önceden sabitlenmediği ve gerçek ticari riskin paylaşıldığı durumlarda bu işlem caizdir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faiz kesin olarak yasaklanmıştır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir; bu yüzden onları uyar ki, iman etmesinler." (Bakara, 2/275)
Bir başka ayette ise faizle ticaretin farklı olduğu belirtilir:
"Allah ticareti helal, faizi haram kılmıştır." (Bakara, 2/275)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili birçok hadis rivayet etmiştir. Örneğin:
"Faiz yediğiniz her dirhem, kıyamet günü elinizde dikenli bir demet olarak olacaktır." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, sermaye sahibinin verdiği para karşılığında sabit bir kar payı almak, yani kar ve zarar riski olmadan belirli bir oran kazanmak, İslam'da faiz olarak kabul edilir ve yasaktır. Çünkü bu durumda sermaye sahibi hiçbir risk almadan kazanç sağlamış olur ki bu, Kur'an ve sünnetin yasakladığı riba kapsamındadır.
Ancak ticaret ortaklığı (mudaraba) şeklinde, sermaye sahibi parayı verir, ticaret yapan kişi emeğini koyar, kar olursa kar paylaşılır, zarar olursa sermaye sahibi zarar eder, bu durumda kar payı sabit değildir ve gerçek riske dayanır. Bu tür ortaklık İslam hukukunda caizdir ve teşvik edilir.
Günümüzde bu tür işlemler için mudaraba sözleşmeleri yapılmakta, kar ve zarar oranları tarafların anlaşmasına bırakılmaktadır. Eğer siz ve amcanız böyle bir ortaklık kurarsanız, sabit kar payı yerine gerçek kar-zarar paylaşımı olursa bu işlem caiz olur.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde sabit kar payını faiz olarak görürler. Ancak bazı çağdaş İslam finans kurumları, kar-zarar ortaklığı esasına dayanan finansman modellerini önermektedir. Diyanet İşleri Başkanlığı da faizsiz finansman yöntemlerini desteklemektedir.
Sonuç
Öz amcanızdan aldığınız sermaye karşılığında sabit kar payı vermek faiz olur ve caiz değildir. Ancak kar ve zarar ortaklığı esasına dayanan bir ticaret yaparsanız, bu İslam'a uygun olur. Bu konuda dikkatli olun ve mümkünse İslami finans uzmanlarından destek alın.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
